Најважно
347 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема

Судири на кислородни јадра во ЦЕРН укажуваат на материја каква што постоела по Големата експлозија

Агенциска фотографија · Може да биде обработена или целосно генерирана со AI
Агенциска фотографија · Може да биде обработена или целосно генерирана со AI
  • Кислородните јадра во експериментите содржат по осум протони и осум неутрони.
  • Се испитува дали малите јадра создаваат колективно однесување како потешките.
  • Детекторите ги регистрираат создадените честички за реконструкција на краткотрајните судири.

Судири на кислородни јадра со брзина блиска до брзината на светлината во Големиот хадронски судирач во ЦЕРН дале индикации за создавање кварк-глуонска плазма, според научнопопуларниот канал „AstroPhilesz“. Станува збор за состојба на материјата за која научниците сметаат дека ја исполнувала вселената само милионити делови од секундата по Големата експлозија.

Особеноста на експериментите е во релативно малите јадра што се судираат. Кислородните јадра употребени во нив содржат по осум протони и осум неутрони. Истражувачите испитуваат дали судирите на толку мали јадра можат да го создадат истото колективно однесување на честичките што претходно било забележано при судири на јадра на многу потешки елементи.

За да ги испитаат тие услови, истражувачите ги забрзале јадрата до огромни енергии и ги судриле, накратко создавајќи средина слична на онаа во многу младата вселена. „AstroPhilesz“, кој ги наведува ЦЕРН и Националната лабораторија Брукхејвен како извори, ги опишува добиените докази како показатели за кварк-глуонска плазма.

Во обичната материја, атомските јадра содржат протони и неутрони. Тие, пак, се составени од кваркови, кои ги поврзуваат глуони. При екстремно високи температури, за илјадници милијарди степени повисоки од оние на површината на Земјата, протоните и неутроните можат практично да се распаднат како одделни структури. Нивните кваркови и глуони тогаш се движат низ исклучително жешка и густа средина.

Научниците сметаат дека таква првобитна материја ја исполнувала целата набљудлива вселена во нејзините најрани моменти. Со ширењето и ладењето на вселената, кварковите останале врзани во протони и неутрони. Тоа подоцна овозможило да се формираат атомски јадра, а многу подоцна и атоми.

Експериментите служат и за проучување на силната нуклеарна сила во екстремни услови. Таа е одговорна за поврзувањето на кварковите и за одржувањето на атомските јадра како целина. Иако судирите траат само исклучително мал дел од секундата, сложените детектори ги регистрираат создадените честички, што им овозможува на истражувачите да реконструираат што се случило.

Имате дополнителна информација или забелешка за текстот? Контактирајте ја редакцијата.

Коментари (0)

Коментарите за оваа објава се затворени.