Најважно
350 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема

Сопругата на Ахмет Шик приведена за наводна шпионажа, испрашувана за работа во германска фондација

Фотографија од настанот · DW · Фото: ANKA
  • Вердиоглу Шик била ослободена по испрашувањето, но дознала дека ѝ е изречена и забрана за патување.
  • Родена и израсната во Германија, таа веќе 18 години работи како проектна координаторка во „Хајнрих Бел“.
  • Нејзиното приведување предизвикало негодување кај критичарите на турската влада.

Јонџа Вердиоглу Шик, сопруга на турскиот опозициски пратеник и истражувачки новинар Ахмет Шик, била приведена во Истанбул во средата вечерта под обвинение за политичка и воена шпионажа, според нејзиниот адвокат. Но, според подоцна објавените записници од испрашувањето за кои известува Дојче веле, прашањата не се однесувале на шпионажа, туку на нејзината работа за германската фондација „Хајнрих Бел“.

Вердиоглу Шик била ослободена по испрашувањето, но дознала дека ѝ е изречена и забрана за патување. Обвинителството ја прашувало за паричните префрлања од фондацијата на нејзината банкарска сметка.

Родена и израсната во Германија, таа веќе 18 години работи како проектна координаторка во „Хајнрих Бел“. Организира проекти за демократија и за правата на жените, малцинствата и ЛГБТК+ луѓето.

Нејзиното приведување предизвикало негодување кај критичарите на турската влада. Ахмет Шик е пратеник од левичарската Работничка партија на Турција, ТИП, и еден од најострите критичари на власта. Неодамна истражувал берзански скандал од кој, според наводите што ги пренесува Дојче веле, корист имале членови и соработници на владејачката Партија на правдата и развојот, АКП, на претседателот Реџеп Таип Ердоган.

Опозициските критичари го толкуваат приведувањето како притисок врз Шик преку неговата сопруга, бидејќи тој има пратенички имунитет. Во писмена реакција, Шик порача дека држава од која е отстрането правото веќе не е држава, туку банда.

Хаки Таш, истражувач и експерт за Турција во Германскиот институт за глобални и регионални студии, ГИГА, за Дојче веле оценува дека бројот на вакви случаи расте во последните години. Според него, контакт со странска институција, странско финансирање, па дури и редовна плата можат да станат предмет на истрага, што особено ги изложува опозициските личности и граѓанските организации на безбедносни обвиненија.

Таш признава дека Турција има право да се заштитува од странски разузнавачки служби, особено во услови на геополитичко натпреварување и регионални конфликти. Сепак, тој смета дека постои долга традиција на судско гонење на опозицијата со безбедносни обвиненија и дека случаите против странци и вработени во странски институции се продолжение на таа практика.

По обидот за државен удар во 2016 година, обвиненија за шпионажа се насочувале кон новинари, опозициски претставници, активисти за човекови права, вработени во странски амбасади, невладини организации и фондации. Медиумите и невладините организации критични кон власта со години се соочуваат со истраги, судења и други државни санкции, а АКП вовела и своја верзија на закон за странски агенти. Меѓу најновите обвинети за шпионажа се поранешниот градоначалник на Истанбул и политички конкурент на Ердоган, Екрем Имамоглу, и повеќе новинари.

Дел од претходните случаи предизвикале и дипломатски кризи. Во 2015 година, Џан Дундар и Ердем Ѓул, водечки новинари на опозицискиот весник „Џумхуриет“, биле обвинети за шпионажа откако известиле дека Турција се обидела да испрати оружје за бунтовници што се бореле против сириската влада. Дундар денес живее во егзил во Берлин. Во 2017 година, Ердоган го означи новинарот на германскиот весник „Ди Велт“, Дениз Јуџел, како германски агент, што доведе до сериозна криза меѓу Берлин и Анкара.

Обвиненија за шпионажа биле поднесени и против локални вработени во американските дипломатски претставништва и адвокат што работел за германската амбасада. Американскиот пастор Ендру Брансон и неговата сопруга биле уапсени поради наводни врски со курдски антивладини групи.

Според Таш, ваквите постапки имаат и надворешнополитичка функција: им покажуваат на другите држави дека нивното дејствување во Турција има граници. Тој забележува дека обвиненијата стануваат почести во периоди на тензии, како по западните критики за постапувањето со опозицијата по обидот за пуч во 2016 година, споровите за испораките на оружје поврзани со Сирија или критиките за отстранување избрани градоначалници.

Таш тоа го опишува и како дипломатија со заложници. По апсењето на Брансон, турската влада им предложила на САД размена за турскиот проповедник Фетулах Ѓулен, кој живеел во Америка и кого Анкара го обвинувала за обидот за државен удар. Брансон беше ослободен во 2018 година.

Сомневањата кон странските институции не почнале со власта на Ердоган, нагласува Таш. Уште во раните 2000-ти, претставници на германски организации биле изведени пред суд во Турција, меѓу другото и поради тврдења дека германската разузнавачка служба ги користела фондациите како параван за заговор.

Дојче веле укажува дека ваквите обвиненија често завршувале со ослободителни пресуди или со осуди за други дела, понекогаш дури по неколку години. Но, самата истрага може да значи долг притвор, нарушен углед, професионална штета и социјална изолација. Турскиот филантроп и активист за човекови права Осман Кавала, обвинет за шпионажа и обид за уривање на уставниот поредок, останува во затвор. Тој повеќепати бил ослободуван од обвинението за шпионажа, а само по таа основа поминал две години во затвор.

За да го објасни тој ефект, Таш се повикува на трудот на американскиот професор по право Малколм Фили од 1979 година, „The Process Is the Punishment“, чиј наслов ја изразува идејата дека самата постапка е казната.

Имате дополнителна информација или забелешка за текстот? Контактирајте ја редакцијата.

Коментари (0)

Коментарите за оваа објава се затворени.