Најважно
349 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема

Сиљановска-Давкова: Новинарството не смее да биде продолжена рака на власта, ниту однапред нејзин противник

Фотографија од настанот · Претседател на Република Северна Македонија
Фотографија од настанот · Претседател на Република Северна Македонија
  • Форум на медиумите од Југоисточна Европа во Скопје.
  • Според неа, медиумските професионалци се претставуваат себеси и кога настапуваат како глас на народот.
  • Сиљановска-Давкова имаше воведно обраќање на форумот, одржан на 16 ноември.

Новинарството треба критички да ја испитува секоја форма на моќ, вклучително и сопственото влијание, а не да биде продолжена рака на власта или нејзин однапред одреден противник, порача претседателката Гордана Сиљановска-Давкова на 20. Форум на медиумите од Југоисточна Европа во Скопје. Таа предупреди на меѓузависноста на политичките елити и медиумите и на случаи во кои тие заеднички управуваат со вестите.

Според Сиљановска-Давкова, постојат причини за сомневање во независноста на медиумите од власта, бидејќи меѓу медиумските професионалци и политичката елита често има заемно зависна врска. Власта е важен извор на информации, но медиумите, како што оцени, не се секогаш нејзина противтежа: тие биле директно или индиректно контролирани и користени за пропаганда.

Таа го посочи спинот, односно претставувањето информации и политики во поволно светло, како главна преокупација на современите влади. Во тоа ги вброи контролата на изворите и користењето протечени информации, додавајќи дека медиумите не се само пасивни учесници. Во некои случаи, рече таа, издавачи, уредници и новинари се договараат со спин-доктори да управуваат со вестите за заедничка корист.

Претседателката ја критикуваше и политичката пристрасност на медиумските содржини и отсуството на јавна одговорност, нарекувајќи го тоа „моќ без одговорност“. Според неа, медиумските професионалци се претставуваат себеси и кога настапуваат како глас на народот. Независноста од власта, нагласи, е услов новинарите да ги испитуваат нејзините активности и да откриваат злоупотреби.

Сиљановска-Давкова имаше воведно обраќање на форумот, одржан на 16 ноември. Темата беше „Поблиски во регионот, посилни во Европа: Улогата на комуникациите и медиумите во зајакнувањето на имиџот, отпорноста и безбедноста на Европа“.

Политиката, според неа, подразбира дијалог и несогласување, а најголем дел од разбирањето на политичките процеси доаѓа посредно, преку медиумите, интернетот и социјалните мрежи. Затоа медиумите не се само канал меѓу власта и граѓаните: со изборот на теми, соговорници и настани тие ја обликуваат јавната слика и влијаат врз распределбата на моќта. Таа оцени дека нивната економска и пазарна моќ е толкава што ниедна власт не може да ги игнорира, а политичарите сѐ почесто го заобиколуваат традиционалното новинарство со директни обраќања до јавноста.

Различните објаснувања за ова влијание ги претстави преку четири модели: плуралистичкиот, во кој медиумите се формално независни од власта; моделот на доминантна идеологија, кој ги поврзува со интересите на социјалните и економските елити; моделот на вредности на елитата, насочен кон механизмите за контрола на медиумското производство; и пазарниот, во кој приватните медиуми првенствено се водени од профит.

Наспроти тие ризици, таа ја нагласи улогата на слободниот печат во јавната дебата, политичкото образование и контролата на власта. Медиумите, рече, отвораат простор за академици, деловни луѓе, синдикати, интересни групи, лобисти и граѓани, вклучително преку телефонски јавувања, онлајн-разговори и блогови. Полесниот пристап до информации им дава поголемо влијание на невладините организации и истражувачките центри, а електронската демократија нуди можности за пошироко граѓанско учество.

Дигиталната достапност, сепак, не значи и поголема доверба, предупреди претседателката. Повикувајќи се на истражување на Институтот „Ројтерс“ за 2026 година, таа наведе дека социјалните мрежи и видеоплатформите за првпат станале најкористен глобален извор на вести, додека довербата во вестите изнесува 37 проценти. Според неа, сликите и минливите впечатоци сѐ почесто ги потиснуваат објаснувањето и контекстот, алгоритмите посредуваат меѓу настаните и граѓаните, а вештачката интелигенција отвора прашања за автентичноста, авторството и веродостојноста.

Во такви услови, порача таа, брзината е технолошка предност, но точноста останува професионална обврска. Одговорното новинарство бара и преиспитување на сопствената работа: критичноста не е исто што и пристрасност, а слободата на изразување не ја укинува одговорноста за објавеното. Без проверени информации и способност граѓаните да ги разликуваат фактите од пропагандата, оцени, демократијата ризикува да остане само формална процедура. Новинарите ги опиша и како чувари на јавното сеќавање, чие зачувување е важно за иднината на општеството.

За независноста се важни и условите во кои работат новинарите. Сиљановска-Давкова потсети на луѓето што изгубиле работа, биле затворани или страдале бранејќи ги професионалните принципи. Повикувајќи се на Меѓународната федерација на новинари, наведе дека во 2025 година загинале 128 новинари и медиумски работници, од кои девет случаи биле класифицирани како несреќни.

Таа предупреди дека зад известувањето од несреќи, пожари, вооружени конфликти и човечки трагедии остануваат и последици што статистиката не ги опфаќа: психолошки товар, закани, исцрпеност, несигурни работни услови и притисок од роковите. Медиумската слобода, нагласи Сиљановска-Давкова, подразбира безбедност, достоинство, професионална автономија и економска независност на новинарите.

Имате дополнителна информација или забелешка за текстот? Контактирајте ја редакцијата.

Коментари (0)

Коментарите за оваа објава се затворени.