Најважно
350 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема

Македонија сѐ уште ги чека оригиналите на два југословенско-грчки договори

Архивска фотографија · Извор: arhiv.gov.mk
Архивска фотографија · Извор: arhiv.gov.mk

Македонија сѐ уште не ги презела оригиналите на два меѓудржавни договори за водостопанството и за граничните ознаки меѓу поранешна Југославија и Грција, на кои има право според Спогодбата за сукцесија. Директорот на Државниот архив, Димитар Богески, во интервју за „Слободен печат“ објаснува дека според расположливата документација постапката останува отворена, додека дигитални копии од други материјали што се однесуваат на Македонија веќе се преземени.

Станува збор за Договорот за проблемите од водостопанството меѓу ФНРЈ и Грција од 1959 година и за Договорот за чување и обновување на пограничните ознаки на југословенско-грчката граница. Правото на преземање на овие оригинали произлегува од Анексот Д, кој ги уредува распределбата, преземањето и пристапот до архивската граѓа на поранешната заедничка држава.

Досега се изработени и преземени дигитални копии од документи од периодот на Кралството Југославија и СФРЈ што се однесуваат на Македонија. Тие се обезбедени преку билатерални средби, соработка и истражувачки престои во Архивот на Југославија, Дипломатскиот архив и Воениот архив во Белград.

Спогодбата за прашањата за сукцесија на поранешна СФРЈ е потпишана во Виена на 29 јуни 2001 година, а стапила во сила на 2 јуни 2004 година. На 11 ноември 2004 година Државниот архив склучил спогодба за соработка со тогашниот Архив на Србија и Црна Гора, денешен Архив на Југославија. Во 2006 година Македонија доставила список на архивски материјали што ги побарува од Србија.

Државниот архив учествува на работните состаноци на архивските институции од државите наследнички и соработува со надлежните државни органи за спроведување на Анексот Д. Дигитализацијата и преземањето на материјалите за Македонија што се чуваат во Србија остануваат негов приоритет. Богески ја определува задачата на институцијата како обезбедување што поцелосна документација, нејзино зачувување за идните генерации и создавање услови за научно истражување.

Посебно прашање е пристапот до документите на поранешните југословенски безбедносни служби. Анексот Д ги опфаќа и документите создадени во работата на поранешните сојузни институции, доколку ги исполнуваат условите од Спогодбата. Но за да се утврдат постоењето, обемот и содржината на конкретни досиеја, Богески објаснува дека е потребен увид во архивските евиденции и фондовите на институциите што ги создавале и чувале. Државниот архив продолжува да ги идентификува материјалите за Македонија и да обезбедува пристап до нив во согласност со Анексот Д и законските прописи.

Членот 7 од Анексот Д предвидува слободен и непречен пристап на претставниците на заинтересираните држави до определени архивски материјали создадени до 30 јуни 1991 година. За документацијата за настани од подоцнежниот период, пристапот се разгледува според надлежностите на институциите што ја поседуваат и важечките закони.

Богески смета дека дополнителните архивски извори би можеле да донесат нови сознанија за институционалниот, општествениот и политичкиот развој на Македонија во поранешната југословенска држава, како и за поновата историја. Сепак, на прашањето за атентатот врз поранешниот претседател Киро Глигоров, убиството на војникот Сашо Гешовски и процесите во транзицијата, тој одговара дека дополнителното историско истражување зависи од постоењето и содржината на релевантни документи. Историската вредност на секој нов извор, посочува Богески, се утврдува со стручна анализа и споредување со другите достапни извори.

Имате дополнителна информација или забелешка за текстот? Контактирајте ја редакцијата.

Коментари (0)

Коментарите за оваа објава се затворени.