Најважно
352 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема

Дескоска: Прашањето е што ќе следи по евентуалното внесување на Бугарите во Уставот

Фотографија од настанот · Рената Дескоска
Фотографија од настанот · Рената Дескоска

Прашањето не е само дали Бугарите треба да бидат внесени во Преамбулата на Уставот за продолжување на пристапувањето кон Европската Унија, туку и што ќе следи по евентуалната измена, порача Рената Дескоска по повод денешните 35 години од донесувањето на Уставот. Според неа, тешката задача е европската интеграција и заштитата на македонскиот национален идентитет да се развиваат како вредности што се надополнуваат, а не се спротивставуваат.

Дескоска го сместува ова прашање во поширокото искуство со уставните промени, кои, според неа, не се само правно-технички зафати, туку имаат длабоки политички, институционални и општествени димензии. Оценува дека предизвиците не завршиле со Преспанскиот договор и промената на уставното име.

Измените од 2019 година, според Дескоска, покажале дека Уставот не функционира изолирано од меѓународниот контекст и политичките околности. Промената на уставното име ја оцени како еден од најзначајните и најчувствителни моменти во поновата македонска историја, кој отворил суштински прашања за односот меѓу уставниот идентитет, државниот суверенитет, меѓународните обврски и европската перспектива.

Како друг крупен момент во развојот на уставниот систем ги посочи измените од 2001 година, во контекст на Охридскиот рамковен договор. Со нив се промени уредувањето на односите меѓу заедниците, употребата на јазиците, учеството во јавниот живот и механизмите за одлучување за прашања од особено значење. Дескоска ги опиша како одговор на длабока политичка и безбедносна криза, но и како обид преку уставни механизми да се постават нови основи за заеднички живот и стабилност на земјата.

Осврнувајќи се на почетоците на независната држава, Дескоска оцени дека со донесувањето на Уставот во 1991 година бил заокружен процесот на државно конституирање на Македонија и биле поставени темелите на новиот политички и правен поредок. За неа, тој не бил само правен акт, туку и политичка визија за општеството што требало да се изгради.

Но функционирањето на воспоставените институции, нагласи таа, зависело и сѐ уште зависи од политичката култура, одговорноста на носителите на јавни функции и почитувањето на уставните ограничувања. Како една од најважните лекции од изминатите 35 години ја издвои потребата институциите и политичките актери доследно да го почитуваат Уставот, наместо гаранциите да останат само во текстот.

Тоа, според Дескоска, значи вистинска рамнотежа меѓу институциите и ефикасна контрола на власта, како и судови што одлучуваат независно, непристрасно и во разумен рок. Побара и ефикасна институционална заштита на човековите права и слободи, оценувајќи дека таа повторно е на тест со случајот од Охрид, кој го опиша како грозоморен и како случај што ја потресол јавноста.

Имате дополнителна информација или забелешка за текстот? Контактирајте ја редакцијата.

Коментари (0)

Коментарите за оваа објава се затворени.