Најважно
353 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема

57 држави бараат пат за напуштање на фосилните горива надвор од преговорите на ОН

Фотографија од настанот · DW
  • Германија, Франција и Холандија по средбата објавија планови за напуштање на фосилните горива.
  • Бразил, пак, на маргините на самитот во Анталија го претстави глобалниот патоказ што го вети минатата година.
  • Меѓу нив се намалување на субвенциите, проширување на обновливата енергија и намалување на емисиите на метан.

Коалиција од 57 држави работи на забрзано напуштање на нафтата, гасот и јагленот надвор од преговарачката рамка на климатските самити на ОН, додека претставници на речиси 200 земји преговараат во Анталија, Турција. По првата средба на коалицијата во април во Санта Марта, неколку европски земји објавија национални планови, но засега е неизвесно дали иницијативата ќе донесе повисоки амбиции на актуелниот самит.

Работата започната во колумбискиот град е насочена кон практичните прашања на транзицијата: намалување на субвенциите за фосилни горива, поддршка за нови извори на приходи за луѓето што живеат од таа индустрија и преуредување на финансиските и трговските системи. Целта е владите да изработат национални патокази, што е особено сложено за земјите во развој зависни од приходите од извоз на фосилни горива.

Германија, Франција и Холандија по средбата објавија планови за напуштање на фосилните горива. Тие не содржат нови обврски, иако експертите ги оценуваат како позитивен прв чекор. Финска го претстави својот патоказ во првата недела од тековниот самит, но аналитичарите не очекуваат наскоро да следуваат многу други земји.

Бразил, пак, на маргините на самитот во Анталија го претстави глобалниот патоказ што го вети минатата година. Документот од речиси 200 страници е замислен како практичен прирачник за премин кон обновливи извори, меѓу кои сонцето и ветерот, и предвидува постепена транзиција во периодот од 2028 до 2033 година.

Предложените мерки се приспособуваат на зависноста на секоја земја од фосилни горива и на нејзините финансиски можности. Меѓу нив се намалување на субвенциите, проширување на обновливата енергија и намалување на емисиите на метан. Ана Тони, извршна директорка на минатогодишниот климатски самит, за АП објасни дека целта е транзицијата да се разложи на помали, спроведливи решенија за земјите да постигнат практичен напредок.

Четна Хариш Кумар, аналитичарка за климатска политика во берлинскиот „NewClimate Institute“, го оценува бразилскиот пристап како приспособлив, со можност секоја земја да дејствува без оглед на својата состојба. Според неа, сега клучно е што ќе направат државите со него и колкав поттик за дејствување ќе создадат.

Иницијативата произлезе од застојот на минатогодишниот самит во Бразил. Повеќе од 80 земји поддржаа јасен патоказ за напуштање на фосилните горива, но по противењето на производители на нафта, меѓу кои Русија и Саудиска Арабија, конечниот договор не ги спомена експлицитно. Бразил како компромис понуди доброволен патоказ, а 57 држави решија да работат и надвор од процесот на ОН, во кој одлуките се носат со консензус.

Нивната априлска конференција во Санта Марта беше првата од ваков вид посветена конкретно на спроведувањето на преминот од фосилни горива, познат под англиската кратенка „TAFF“. Коорганизатори беа Колумбија и Холандија, а меѓу учесниците беа Канада, Норвешка, Бразил, Нигерија, Мексико, Австралија и Германија, како и Вануату, земја особено ранлива на климатските промени.

Државите првпат се согласија за премин од фосилните горива во 2023 година, но следните самити не утврдија како да се спроведе таа заложба. Фосилните горива се главниот двигател на растот на глобалните температури. Кумар смета дека е прерано да се очекува влијание на коалицијата врз сегашните преговори. На подолг рок, таа би можела да привлече нови членки ако биде навистина отворена за сите, ги земе предвид потребите на различни земји и покаже дека транзицијата е изводлива.

Александра Скот, виша советничка за климатска дипломатија во италијанскиот истражувачки центар „ECCO“, оценува дека групата го одржува политичкиот поттик за транзиција и покажува дека многу земји сакаат да го забрзаат напуштањето на фосилните горива. Воедно, собира практично знаење за националните планови и за надминување пречки како обезбедувањето пари за потребната енергетска инфраструктура. Според неа, размената и испробувањето на тие искуства може да покажат како цела економија би се оддалечила од фосилните горива, а сознанијата потоа да се внесат во преговорите на ОН.

Втората конференција на коалицијата ќе се одржи во Тувалу следната година. Кумар смета дека повеќе земји би можеле да ги објават своите национални планови непосредно пред таа средба.

Тековниот самит се одржува по смртоносни топлотни бранови во Европа и уривање на глечер во Непал во кое загинаа повеќе од 1.400 луѓе. Сепак, според анализата на ДВ, не се очекуваат големи најави за фосилните горива.

Напуштањето на фосилните горива ќе бара проширување на обновливите извори, како сонцето и ветерот. Обновливите извори во 2025 година првпат обезбедија една третина од светското производство на електрична енергија, но многу земји и натаму се потпираат на јаглен, нафта и гас.

Базата на германската еколошка организација „Ургевалд“ покажува дека повеќето нафтени и гасни компании во светот истражуваат или развиваат нови резерви, меѓу нив „QatarEnergy“, „Saudi Aramco“ и руски „Газпром“. Според податоците на ОЕЦД, годишните субвенции за фосилни горива изнесуваат околу 920 милијарди долари, односно околу 830 милијарди евра, иако износот се намалува.

Турција на самитот бара поддршка за целта електричната енергија да учествува со 35 отсто во финалната потрошувачка на енергија до 2035 година, наспроти околу 20 отсто сега. Предлогот наиде на критики затоа што остава отворено дали дополнителната струја мора да доаѓа од чисти извори. Кумар смета дека електрификацијата треба да се потпира на обновливи извори и да биде поврзана со напуштање на фосилните горива. Вклучувањето на таква врска во конечниот текст, според неа, би било добар знак за натамошен напредок.

Имате дополнителна информација или забелешка за текстот? Контактирајте ја редакцијата.

Коментари (0)

Коментарите за оваа објава се затворени.