Најважно
354 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема

Таблети за абортус со ПИН-код се подигнуваат спроти полскиот парламент

Фотографија од настанот · DW · Фото: Adam Easton/DW
  • „Абортоматот“ работи од крајот на септември во Аботак, првиот центар за абортус во Полска.
  • Во пакетите обично има мифепристон и мизопростол, лекови што најчесто се користат до 14. недела од бременоста.
  • Пригушеното розово осветлување, светкавите украси и рефлекторите, според неа, потсетуваат на диско.

Активистки за правата на жените во Полска отворија „Абортомат“, систем со 22 прегради од кои жените подигнуваат таблети за абортус со ПИН-код, откако лекар ќе им го провери медицинскиот прашалник. Уредот е поставен спроти полскиот парламент, во земја со строги ограничувања за абортус, а католичката правна организација „Ordo Iuris“ го известила обвинителството, тврдејќи дека активистките вршат кривично дело.

„Абортоматот“ работи од крајот на септември во Аботак, првиот центар за абортус во Полска. Активистките го опишуваат како прв ваков систем за подигнување таблети за абортус во светот. Организацијата „Women Help Women“ го испраќа кодот за отворање на една од розовите прегради по проверката на прашалникот.

Во пакетите обично има мифепристон и мизопростол, лекови што најчесто се користат до 14. недела од бременоста. Мифепристонот не е регистриран во Полска и мора да се нарача од странство, каде што е легален. Информациите за набавката тешко се наоѓаат, па „Abortion Dream Team“ и Аботак им помагаат на жените да дознаат како да дојдат до лековите што „Women Help Women“ ги испраќа од странство. Тие помагаат и со патување во странство за прекин на бременоста.

Јустина Виджинска од „Abortion Dream Team“ му го покажала уредот на ДВ во мала просторија зад завеса со реси. Пригушеното розово осветлување, светкавите украси и рефлекторите, според неа, потсетуваат на диско. Таа го поврзува ваквиот систем со распространетоста на автоматите и пакетоматите во Полска, кои ги има и во најмалите села.

Нејзината колешка Наталија Бронјарчик вели дека организацијата им помага на околу 130 жени дневно во Полска. Околу 125 од нив користат таблети што чинат приближно 75 евра, а останатите патуваат во клиника во странство. Во полските болници минатата година биле извршени 851 абортус.

Меѓу жените што добиле информации од „Abortion Dream Team“ е и Дијана, 25-годишна Украинка која живее во Варшава. Таа употребила таблети во шестата недела од бременоста претходно годинава, пред да почне да работи „Абортоматот“. За ДВ раскажала дека никогаш не сакала деца и дека очекувала главоболка, стомачни болки или повраќање, но не ги доживеала. Своето искуство го опишала како обична менструација, без болка, и рекла дека почувствувала олеснување бидејќи сметала дека го направила вистинскиот избор за себе.

Полска и Малта се единствените членки на Европската Унија што не дозволуваат абортус на барање. Во Полска тој е дозволен само ако бременоста е последица на силување или инцест, или ако го загрозува здравјето или животот на жената. Жената што ќе направи абортус не се казнува, но оној што ќе ѝ помогне ризикува затворска казна до три години.

Виджинска во 2023 година стана првата активистка осудена во Полска за помагање при абортус, откако испратила таблети на жена. Пресудата подоцна беше укината и судот нареди повторно судење. Таа смета дека „Абортоматот“ не го прекршува законот затоа што таблетите ги предава машина, а не човек, но признава дека не е сигурна во тоа толкување.

Нејзината адвокатка за репродуктивни права, д-р Сабрина Мана-Валасек, ја опишува правната ситуација како сложена. Според неа, иако мифепристонот не е регистриран во Полска, тој е регистриран во ЕУ и Полјачките, како граѓанки на Унијата, можат да го нарачаат и да го употребат. Таа вели дека не е кривично дело жена сама да ги нарача и плати таблетите за сопствена употреба.

„Ordo Iuris“ го оспорува тоа гледиште. Катажина Гешјак, директорка на Центарот за медицинско право и биоетика на организацијата, тврди дека зад машината сепак стојат луѓе: тие ги испраќаат кодовите, ги нарачуваат и набавуваат таблетите и ги дополнуваат преградите. Организацијата го известила обвинителството за, според неа, незаконската работа на активистките.

Виджинска вели дека противниците на абортусот редовно протестираат пред Аботак со сирени и звучници. Според неа, бучавата има цел да ги вознемири соседите и да го притисне сопственикот да го раскине договорот за закуп. Една демонстрантка со слика на Богородица му рекла на ДВ дека го смета абортусот за дело на Сатаната и за прекршување на заповедта да не се убива.

Локацијата спроти парламентот, велат активистките, е порака и до премиерот Доналд Туск. Пред парламентарните избори во 2023 година тој вети абортус на барање до 12. недела, но неговата коалиција, во која има левичарски и конзервативни партнери, не успеа да усогласи заеднички став. Нивните одделни предлог-закони не добија парламентарна поддршка во 2024 година, по што Туск рече дека абортус на барање нема да биде возможен во тековниот парламентарен мандат.

Бронјарчик е загрижена поради растечката поддршка за десничарските партии пред парламентарните избори следната година, но ги критикува и либералите во коалицијата на Туск. Таа ги обвинува дека три години не направиле ништо за да ги заштитат активистките и дека дури пред изборите се борат за нивните гласови и почит. Според неа, граѓаните се попрогресивни од политичарите.

Во октомври, сепак, два предлог-закона повторно беа поднесени во Сејмот, долниот дом на парламентот, и беа усвоени со тесно мнозинство. Едниот предвидува враќање на тешките неповратни аномалии кај фетусот како основа за легален прекин на бременоста. Уставниот суд ја укина таа основа во 2020 година, за време на владата предводена од десничарската Право и правда (ПиС). Одлуката предизвика протести на десетици илјади луѓе, претежно жени, во градови низ земјата, меѓу најголемите по падот на комунизмот во 1989 година.

Вториот предлог-закон предвидува делумна декриминализација на помагањето на жена да ја прекине бременоста. Според неодамнешна анкета на „SW Research“ за „Onet.pl“, речиси 61 отсто од испитаниците сакаат претседателот Карол Навроцки, поддржан од ПиС, да го потпише законот за феталните аномалии. Навроцки се противи на абортусот, а Виджинска и Бронјарчик очекуваат дека со вето ќе ги блокира двата закона.

Имате дополнителна информација или забелешка за текстот? Контактирајте ја редакцијата.

Коментари (0)

Коментарите за оваа објава се затворени.