Тимот го предводела Сара Бети, астрономка во Институтот за наука со вселенски телескопи во Балтимор, а резултатите се објавени во списанието „Science“. Соодносот на водата и јаглерод диоксидот наликува на оној во кометите од нашиот Сончев Систем. Наодот упатува на можноста суровините за создавање светови богати со вода, а потенцијално и погодни за живот, да се чести околу младите ѕвезди.
Според пресметките на тимот, на секои десет молекули вода има нешто повеќе од една молекула јаглерод диоксид, со проценет удел од околу 11 проценти. Тоа е во опсегот од 2,5 до 30 проценти измерен кај кометите во Сончевиот Систем и од 7 до 20 проценти кај мразот во дисковите околу други новородени ѕвезди. Истражувачите сметаат дека мразот можеби настанал преку слични процеси: со наталожување врз зрнца прашина во студени, густи облаци богати со вода, во најраните фази на создавање ѕвезди.
Особено важна трага е структурата на водниот мраз. Тој е речиси целосно аморфен, односно има неуредна, стаклеста структура наместо правилна кристална решетка. Таков мраз се создава кога молекулите на водата замрзнуваат толку брзо и на толку ниска температура што остануваат таму каде што ќе се наталожат. Тимот проценува дека помалку од седум проценти од водниот мраз во системот е кристален.
Тоа се разликува од моделите, кои предвидувале претежно кристален мраз во вакви дискови. За аморфниот мраз да ја задржи својата структура, температурата треба да остане под околу 100 келвини, односно минус 173 Целзиусови степени. Во спротивно, неговата кристална структура мора постојано да се нарушува, на пример од високоенергетско ултравиолетово зрачење, космички зраци или честички од ѕвездата. Токму овие својства го довеле тимот до заклучокот за веројатното меѓуѕвездено потекло на мразот.
Бета Пикторис е стара околу 20 милиони години и е опкружена со голем диск од прашина и остатоци во кој сѐ уште се формираат планети; астрономите веќе откриле три. Нејзиниот диск бил меѓу првите снимени, во 1984 година, а од Земјата го гледаме речиси точно од работ. Прашината во него постојано се обновува при судири на комети и планетезимали, малите тела од кои се градат планетите.
Астрономите и претходно имале причини да очекуваат мраз. Надворешните делови на дискот се доволно далеку од ѕвездата за водата и другите испарливи материи да замрзнат. Во дискот има и големо количество гасовит јаглерод моноксид, кој ѕвезденото ултравиолетово зрачење би требало да го уништи за 50 до 300 години. Неговото присуство бара постојано обновување, најверојатно со ослободување од мразот при судири на комети богати со испарливи материи. И својствата на планетата Бета Пикторис б укажуваат дека настанала од материјал богат со мраз.
Сепак, претходните обиди да се откријат водна пареа или карактеристичната апсорпција на светлина од воден мраз на бранова должина од три микрометри биле неуспешни. Теоретските модели нуделе можно објаснување: ултравиолетовото зрачење ги уништува малите зрнца чист мраз побрзо отколку што судирите ги создаваат. Мразот измешан со други молекули би требало да опстојува подолго.
Бети и колегите ја набљудувале ѕвездата на 7 декември 2023 година со блискоинфрацрвениот спектрограф „NIRSpec“ на Џејмс Веб. За секоја точка од снимката инструментот бележел спектар од 0,6 до 5,2 микрометри. Откако го отстраниле силниот блесок на ѕвездата од податоците, истражувачите измериле колку светлина одбива прашината на различните бранови должини.
Водниот мраз силно апсорбира светлина близу три микрометри, а замрзнатиот јаглерод диоксид на 4,27 микрометри, или на 4,39 микрометри кога го содржи потешкиот изотоп јаглерод-13. Тимот најпрво утврдил дека сигналите на водниот мраз се многу рамномерни низ дискот, а потоа детално анализирал две места на спротивните страни од ѕвездата, секое оддалечено приближно 100 астрономски единици. На двете места биле откриени вода и јаглерод диоксид, вклучувајќи ја и поретката форма со јаглерод-13.
Сигналите на јаглерод диоксидот биле пошироки и малку поместени кон пократки бранови должини во споредба со чистиот мраз испитан во лабораторија. Според тимот, тоа покажува дека молекулите на јаглерод диоксидот се заробени во водниот мраз, а не дека двата вида постојат како одделни зрнца. Таквата мешавина одговара на мразот што, според моделите, може подолго да го издржи ултравиолетовото зрачење. Воедно, отсуството на остар спектрален врв непосредно над три микрометри укажало дека водниот мраз не е претежно кристален.
За рамномерната распределба на мразот, тимот предлага објаснување со чести судири меѓу планетезималите. Тие би ослободувале свежа замрзната прашина, вклучувајќи мраз претходно заштитен длабоко во внатрешноста на телата, и би го надоместувале она што зрачењето го уништува. Претходни инфрацрвени снимки веќе откриле закривена, асиметрична трага од прашина во југозападниот крак на дискот, која се смета за остаток од силен судир на нешто помалку од половина од растојанието од ѕвездата до надворешниот раб.
Наодите ја поддржуваат и претпоставката дека јаглерод моноксидот во дискот потекнува од судири на замрзнати тела. Сепак, тимот не можел точно да го утврди количеството кристален мраз, ниту да го исклучи присуството на други молекули во мешавината.







Коментари (0)
Коментарите за оваа објава се затворени.