
Скендер Реџепи
ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Скендер Реџепи, поставено на 103-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 28 мај 2026 година Пратеничкото прашање гласи: Ви благодарам потпретседателе. Почитувани колеги пратеници, министер, премиер. Моето прашање ќе биде упатено до премиерот. На сите муслимани им го честитам празникот Курбан Бајрам посакувајќи им се најдобро во нивните семејства. Моето прашање вообичаено е поврзано со меѓу етничките односи бидејќи ова ги задира директно и во мојот национален идентитет и мислам дека како вакво треба да се дискутира секогаш. Со помош на мегафоните Владата постигнала да позиционира едно прашање на кое го контестираат нашиот идентитет новинарите и различните медиуми констатирајќи дека ние додека се занимаваме со албанскиот јазик, со Законот за користење на албанскиот јазик или различното поставување на правосудниот испит. Светот стигнал до месечината, но пречката да се оди до таму и моите идентитетски права е ова Влада. Бидејќи оваа Влада на некој перфиден начин, на професионален начин постигнува да ги дефокусира сите реални проблеми кои што ги има земјата. Од тешкиот економски живот, долговите, проблемите со образованието, значи бегање на младината и проблемите кои се поврзани со сиромаштијата и граѓаните воопшто не постигнуваат да го покријат месец. И овој де фокус се гради газејќи по етничките права, на моите етнички права како граѓанин и како националност газејќи го својот живот. Да не одиме подалеку еден друг мегафон кој го именуваме како новинар и кој му служи на национализмот пред неколку дена истакна дека единствен начин кој е обврска да се користи тука е македонскиот јазик и дека албанскиот јазик е преведен јазик. Зошто тогаш го фрлате огнот? Зошто фрлате оган во соживотот. Каков проблем имаат граѓаните да комуницираат помеѓу нив за да му служат на соживотот, на етничката... искрено не го разбирам ова. Не го разбирам. И претходниот пат сум истакнал за граѓаните и сега повторувам. Сите албански граѓани сме пратеници не обврзувајќи го користењето на македонскиот јазик. Ако за мене како пратеник не е обврзувачки да го користам македонскиот јазик зошто тоа го барате од граѓаните. зошто ги дефокусирате реалните проблеми ако не постојат. Ова е реалност. Ова се меѓуетничките односи, кои не сакам никогаш да се обвинам за национализам, бидејќи не ми е проблем и го знам македонскиот јазик, англискиот јазик, турскиот јазик, босанскиот јазик. Ова е во склад со мене и не ми е обврска, но сум сакал да кажам, да покажам дека јас сакам живеам подеднакво и со Македонците и со Албанците, со сите други. Не подалеку од ова поврзано со соживотот е еден граѓанин 10 полицајци го приведоа еден млад како да е најголем криминалец поради единствена вина што тој држеше во рака едно палестинско знаме. Замислете значи тоа младо дете сакаше да покаже на еден ракометен натпревар помеѓу Македонија и Израел да им покаже да израелската држава дека доаѓа од една држава која прави геноцид и терор над едно невино палестинско население убивајќи со илјадници жени и деца. Многу европски држави се позиционирани подеднакво тој се приведе како криминалец од највисоко ранг. Ова има смисла ако еден ден претходно министерот за внатрешни работи ќе реагираше во времето кога екипата на Вардар играше фудбал со Тиквеш и целата јавност викаше добар Албанец е мртов Албанец. И тука значи Министерство за внатрешни работи не реагираше воопшто. Пораката од овде е за министерството и за Владата се позначајни односите со една геноцидна држава од соживотот помеѓу Албанците и Македонците. Значи не разбирам зошто мора да биде ова. Ова е болна вистина која ние ја живееме тука во текот на овие две години како Албанци во кршењето на моите етнички права. Понатаму, Владата манипулира со Венецијанската комисија без ниту еден прекин значи бидејќи со помош на оваа комисија ги оправдува сите кршења кои им се прават на етничките, уставните и законските права на Албанците. Затоа јас денес ќе кажам за да разбере јавноста Венецијанската комисија откога е основана во нејзината програма е комисија која е советодавна и не е обврзувачка. Не може Венецијанската комисија да е над Собранието, над Уставот, над ниту една држава. Само е уставна комисија која дава само сугестии и совети за законите кои се поврзани, односно имаат уставност и за развојот на европската демократија во земјите кои предлагаат да се анализира еден закон. Но нема одлучувачка улога ние да се осврнеме на оваа комисија било да е за Законот за јазиците која е грешка која тие ја испратија. Било да е Законот за правичната и еднаквата застапеност и уште полошо пред да дојде во Собранието, значи во моментот кога ќе дојде во Собранието ние можеме да го менуваме. Потоа Влада може повторно да го испрати таму. Значи мнозинството од европски држави не ја консултираат Венецијанската комисија. Франција, Белгија, Италија, Финска, Ирска, сите овие држави имаат двоетничка комуникација и двојазична комуникација и тријазична опфаќајќи ја и Швајцарија и Шпанија. Но нивните закони не ги испраќаат во Венецијанската комисија. И во Финска 5% од Швеѓаните подеднакво комуницираат како званичен јазик во целата Финска и во судот без да имаат интерференција помеѓу нив, значи имаат право 5%. Зошто не ја консултирате Венецијанската комисија и тие многу добро го знаат и Владата и вие пратениците, бидејќи овие држави постигнале првично да создадат еден договор помеѓу двете националности и потоа тоа да го претстават во Уставот, Уставот во закон и нам потреба да одат по Венецијанската комисија. Додека ние што правиме спротивното. Еднаш ги консултираме другите, го имаме Уставот во право, го газиме Уставот. И сега ги имаме законите, законите се многу во ред како Законот за користење на јазиците не го имплементираме и се повикуваме за нешто со дефокус повторно. Моето прашање за премиерот е искрено прашање бидејќи го разбрале оценувањето на премиерот. Во Уставот на Република Северна Македонија постои еден член каде албанскиот јазик е ограничен како закон од 20%. Ова е срамно за мене како Албанец, срамно за нацијата, за мојата историјата, за мојот идентитет, за културата, за меѓуетничката хармонија е срамно. И што е подобро во 2020 година премиерот изјави дека не е во ред еден народ да се оценува со проценти. Ова беше изјава на премиерот и се сложи зошто да нема уставни измени за ова да се префли како албански јазик. Во 2022 година истото го потврди и имам копии од изјавите кои ги кажал. Кажува дека јас сум сложил 20% да се оцени како албански јазик. Ова треба да се поздрави премиер. Значи ова е значаен чекор на еден опозиционер кој е во својство на позиција да создаде добра меѓуетничка доверба и ова треба да се поздрави. Како Финците дека не се осеќаат помалце Финци отколку Швеѓаните да се поголеми. Исто така и Македонците не треба да се осетат навредени или дека има се кратат нивните права ако Албанците функционираат во целата држава кој се 30% или 29,7% во споредба со Швеѓаните.. Моето прашање премиер е дали сте подготвени да ги направиме уставните измени. Вие тоа да го почнете како што го кажавте во 2022 година. Вие како премер да ги земете придобивките и конечно албанскиот јазик, мојот јазик да е дел од Уставот и да се создаде меѓуетничка хармонија која е многу потребна за граѓаните. Ги имате бројките, ги имаме бројките над 100 пратеници.