
Амар Мециновиќ
ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Амар Мециновиќ, поставено на 95-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 26 март 2026 година Пратеничкото прашање гласи: Благодарам потпретседателе. Почитувани колеги пратеници, почитувани претставници на Владата, почитуван претседателе на Владата. Јас имам денеска едно прашање, кое се однесува за Министерството за социјална политика, демографија и млади. Затоа што како што ќе забележите ова прашање се однесува на сите овие 3 елементи на ова министерство, се однесува на социјалната политика која ја има во Македонија, се однесува на демографските проблеми со кој се соочуваме и нај повеќе се однесува за младите како боречко прашање за младите во Република Македонија. Во суштина низ пратеничките прашања и генерално низ дискурсот во Македонија можеме да забележиме, апсолутно се соочуваме со кризи кои се преплетуваат, кој постојат, кои си заминуваат, кои се надоградуваат. Но, речиси од 2020 од Ковид кризата па после енергетската криза, па геополитичките кризи, па ценовните шокови, па сега ново настанатата ситуација со горивот. Значи, дека нашите граѓани, нашето општество се наоѓа во една перпетлаутна криза. Но, најболната која го опфаќа целиот овој период и наназад уште, тоа е кризата со домувањето на нашите граѓани во Република Македонија. Кризата за домувањето и тоа што нашите Влади не ја агресираат кризата за домувањето, генерално повеќе покажува за приоритетите на младите од било кои статистички пресек кои можеме ние да го согледуваме овде. Зошто, затоа што за една цела генерација во Република Македонија која расте во ова едно ново време. Домувањето е главниот катализатор за иселување. Денеска имавме на собраниската расправа, пратеничка која кажа дека е најмладата пратеничка и зборува во името на младите. Апсолутно да, ајде да го надоградиме тоа. Нај боречкото прашање за младите во Република Македонија е прашањето за домувањето. И не само за младите, туку и за нивните работнички семејства. Ние со месеци, дури веќе и година дена зборуваме за минималната плата. Министерот за економија и Владата ни даваат аргументи за продуктивноста на работниците како таа требала да се зголеми пред да се зголемат минималните плати. Значи, од една страна приходите и примањата на работниците се ставени на милост и на немилост на некој апстрактни категории кои не се поклопуваат со реалноста. И од друга страна нивното право, човеково право да бидат згрижени да имаат свој дом, се остава на пазарот. Но, јас би ве потсетил дека на пазарот му е гајле за човековото членство, на пазарот му е гајле за децата кои треба да живеат во домови. На пазарот му е само гајле за профитот и остварување на профити од било која човекова потреба. Во поглед на тоа кога зборуваме за продуктивноста на работниците кога се зборуваше за минималната плата во суштина има истражување кои покажуваат дека еден просечен македонски работник кој прима 24 илјади денари. месечно генерира 290 илјади денари за неговиот работодавец во еден месец. Тоа значи дека околу 16% нашиот работник од вредноста која произведува ја носи дома. И од како ќе ја однесе дома ако е под кирија и таа да ми ја даде на тој што поседува станот. И со што остануваат нашите работници. Остануваат со несигурност и со Влада која што не се грижи за нивните проблеми. И кажете ми ако се 17% од вредноста која произведуваат нашите работници останува кај нив, како може едно просечно работничко семејство да си дозволи стан. Како може еден млад работник да дојде до стан, како може едно работничко семејство да обезбеди станови за следните деца. Веројатно сите тука вие малку сте постари од мене, размислувате како да обезбедите станови, мислам дека ви иде убаво тоа. И така и за другите луѓе, така и за работничките семејства. Но, со оваа вредност на платите тоа не може да се постигне. Владата во меѓувреме не нуди ништо, а домувањето не смее да биде комодитет туку напротив треба да биде човеково право. Секој нов стан, сакам да ве потсетам, секој нов стан каде што ќе има ново семејство, тоа е потенцијална нова економска клетка. Тоа го оплеменува нашето општество, младите би останале тука кога би имале услови да градат семејства. И секоја поединечна економска клетка може да допринесе за економската активност во нашето општество. И ова е просто резонирање, мислам дека со ова можеме сите да се согласиме. Тогаш како здраво разумно можеме да дојдеме до овој резон, но Владата не. Тоа е затоа што покрај долгорочните позитивни импликации кои би имале една ваква заштита на младите, дозволување е тие да креираат семејни економски клетки, не. Едноставно толку е битна поддршката и врската помеѓу олигархијата и бизнисот и политиката, толку е битна индустријата за градење кое дивее во Македонија. Едноставно таа и благосостојбата на сите инвеститори кои градат згради е побитно. Долгорочниот потенцијал, просто на државата. Владата ги негира можностите кои можеме како општество да ги преземеме. За луѓето кои го водат овој ресор, луѓето кои го водат овој ресор како да не се свесни дека тие се одговорни за благосостојбата на нај ранливите категории. И изостанува дискурс од ова министерство за нај ранливите категории. И додека кризата за домување ги иселува семејствата, ги распарчува семејствата. Додека кризата за домување ни ги празни градовите, ги претвара во игралиште за шпекулација. Што прават овие луѓе кои го држат портфолиото и ресорот за социјална политика. Молчат. Тогаш се поставува прашањето на која страна се оние кои ни го водат ресорот за социјална политика. Бидејќи очигледно не се на страната на послабите. Кога се однесува за шпекулацијата како се одвива најчесто шпекулацијата во нашето општество со становите. Ние имаме не ја знам точната бројка, мислам дека над 100 илјади празни станови во Република Македонија. Во Скопје се 10-ци илјади празни станови. Во суштина, инвеститорите, олигархијата, инвестиционите фондови, кои шпекулираат со пазарот на домување. Намерно ги држат овие сите станови надвор од пазарот за прво да не се попречи турбо градењето цело време. А второ, намерно вештачки да се држи понудата пониска него ли што би била. Има решение за ова, има решенија во регионот, има решенија на континентот, можеме да воведеме данок на повторен имот, да се зголемува данокот. Во еден момент едноставно да нема логика да се шпекулира со станбениот простор во Република Македонија. Дополнително на ова, во медиумите се појавува вест дека дански инвестициски фонд планира да купи 300 станови во Скопје. купи. Мене ова ме плаши дека ќе се створи маѓепсан круг помеѓу инвеститорите и сега странски сопственици на нашите станови. Македонија има една брилијантна метрика, затоа што Владата многу често греши во метриките, вели дека сме први за ова, први за ова. Еве ќе ви кажам една позитивна метрика за Македонија. Македонија има висока стапка за сопственост на станови. И тоа е добро. Тоа е убаво. Ама ја имаме како резултат од минатото. Таа сега паѓа. Ние не смееме да дозволиме да станеме нација на киријаши. Бидејќи, ако се пополни тој маѓепсан круг помеѓу странски инвеститори кои ќе ги купуваат становите кои нашите инвеститори турбо ги градат, тогаш едноставно Македонија, Скопје и нашите урбани средини и градови ќе се претворат во места на, едноставно на киријаши. Нашите граѓани нема да можат да си дозволат да живеат. Во суштина, во изминатата година ние имавме некои активности во Собранието кои беа предлози за санирање на оваа криза. Понудивме ограничување на кириите. Тоа не беше прифатено. Понудивме да се простуваат дел од кредитите при секое добиено следно дете. Јас мислам дека тоа е позитивно, тоа го стимулира наталитетот и го стимулира останувањето на нашите граѓани во Македонија. И крајно, им овозможува да живеат просто достоинствено. Тоа не беше прифатено. Понудивме намалување на учеството за станови, за станбен кредит. Тоа не беше прифатено. Решенијата постојат. Тие не се спроведуваат, а остануваат само прашања. На самиот крај, јас ќе издвојам неколку работи кои на мене граѓани ми ги имаат пишано по повод ова прашање, кога ја отворивме полемиката околу купувањето на становите на Данците. И прашањата се многу прости и се од граѓани и се однесуваат до Министерството за социјална политика. Како еден самохран родител може да купи стан и да живее во меѓувреме. Како да формираме семејство кога квадратот е 2.500 евра. Во ова цела плата ни оди за кредити. Бараме закон со кој ќе се ограничат кириите. До стан, само без бубрег. Се движиме во реалност каде што никој од нас ништо нема да поседува. До каде со оваа политика. Има ли план да излеземе од неа. На 28 години ми доаѓа да се иселам и кој не живеел под кирија, не знае каква агонија е тоа. Моето прашање е, што има Министерството за социјална политика да им каже на сите овие граѓани. Благодарам.