Најважно
350 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема
ПРАШАЊЕ & ОДГОВОР

Лукаревска праша за одговорност при непостапување по пријави за врсничко насилство

Резиме

Сања Лукаревска праша дали институциите, училишните раководства и другите одговорни ќе сносат последици ако навреме не постапуваат по пријави за врсничко насилство. Таа оцени дека досегашните мерки и реакции се недоволни и побара системот да ги утврди пропустите.

Заменик-министерот за образование и наука одговори дека училиштата имаат водичи и годишни програми за активности против насилството и за поттикнување толеранција, но дека се потребни и законски измени. Најави предлог според кој родител на ученик пријавен за малтретирање или насилство би бил казнет со 250 евра и рече дека мерката е дел од поширок напор, а не решение што само по себе ќе ја отстрани појавата.

ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ

Сања Лукаревска

ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Сања Лукаревска, поставено на 102-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 18 мај 2026 година Пратеничкото прашање гласи: Нема ден, а да не осамне со барем една без семејно насилство, оттаму како логичен слет на лошите настани се надоврзуваат и речиси секојдневните вести за врсничко насилство. Татко од Тетово пријавил дека неговата 13 ќерка била нападната од 4 повозрасни ученички за време на спортски турнир. Тежок случај на ученичко насилство во Ѓорче Петров, ученичка била горена со цигари и ја снимале со мобилен. Истиот ден малолетно девојче било изложено на брутално физичко врсничко насилство. Според првичните информации девојчето било однесено таму насила, пошто физичко било нападнато, понижувано, снимано со мобилен телефон, за да потоа и биде укажана и соодветна лекарска и психијатриска помош. Седмо-одделенец од Битола упатувал закани по живот на соученици, насилство во училиште во Ченто, ученик влегол и прободел врсник, кој завршил во болница. Снимен напад врз малолетник, нов скандал со врсничко насилство. Нов врснички инцидент во Скопје, малолетник со закани принудувал 12 годишно девојче да му праќа експлицитни снимки. Ова се само дел од насловите во последните 20 дена за она, кое што за жал е наше секојдневие. Галопирачки пораст на врсничко насилство. Можам да замислам каков ќе биде следниот извештај на Фондот за население на Обединетите Нации, кога во актуелниот, објавен во јуни 2025-та, се посочува на неколку работи. Цитирам: Откриени се алармантни нивоа на врсничко насилство меѓу децата на училишна возраст во Северна Македонија, при што еден од десет ученици пријавува редовно малтретирање во училиште, а еден од шест доживува фајт малтретирање. Под број два, според Извештајот,10% од децата на возраст од 11 до 15 години велат дека се малтретирани во училиште, најмалку два до три пати месечно. Најчестите форми на малтретирање вклучуваат ширење лаги и озборување – 24%, навреди – 22%, и социјално исклучување – 15%. Под број три, уникатен аспект на Извештајот е неговиот фокус на учениците кои вршат малтретирање. Многу од овие адолесценти самите доживеале насилство или дома или во нивните заедници, што укажува на циклус на насилство и надвор од училниците. Да повторам, ова се само дел од аномалиите кои што се нагласени во Извештајот на Фондот на население од Обединетите Нации, објавен во јуни 2025-та, денес, после една година имаме драстично полоша состојба, што укажува дека во делот на превенција, стратегија, преземени мерки, ние целосно сме потфрлиле. Препораката на министерката за оваа алармантна ситуација е следна: Родителите да бидат по ангажирани во воспитувањето на децата, како и тоа дека се подготвуваат нови упатства и прирачници за справување со вакви ситуации, како и проект поврзан со семејно насилство.

Минатата недела се најавија парични казни од 250 евра за родителите на детенапаѓач, како дел од новите измени на Законот за основно образование, понатаму кон превенцијата ќе се приклучи и Министерството за внатрешни работи, кој што ќе ги проверува лиценците за агенциите за обезбедување во училиштата. Од друга страна со бројни негативни реакции беше дочекана изјавата дека се испратени дописи до сите градоначалници, училишта, со кој се воведува обврска наставниците да дежураат во ходниците и во училишните дворови, па се прашуваме тогаш која е улогата на агенциите за обезбедување кои се на трошок на родителите. Наместо да се работи интензивно на зацврстување на образовниот триаголник, наставник – ученик – родител, да се унапредува воспитната компонента, вие како Министерство нудите стари мерки за ново време. Буквално ништо не слушнавме за вонредни инспекциски надзори во училиштата и ученичките домови, со ревизија на сите училишни безбедносни протоколи. Не знаеме кои училишта имаат само формални процедури на хартија, без реална примена. Очигледно е дека безбедноста во училиштата е на катастрофално ниско нови, слушаме само изјави и промоција на казни, а ефектот во реалноста е нула. Многу задоцнети реакции како ресорно министерство. Моето прашање се однесува на одговорноста. Ќе сносат ли одговорност институциите што не реагираат навремено, со законска обврска, за постапување по секоја пријава во рок од 24 часа и раководствата на училиштата и на институциите кои игнорирале пријави или пропуштиле да постапат. Игнорирањето на насилството или одредување на тоа дали е мало или не, тоа насилство создава поголемо насилство. Институциите мора да проверат каде потфрла системот пред врсничкото насилство да стане нормална работа меѓу децата.

ОДГОВОР ОД ИНСТИТУЦИЈАТА

Министерство за образование и наука

О Д Г О В О Р на пратеничко прашање од пратеникот Сања Лукаревска, поставено на 102-та седница на Собранието на Република Северна Македонија, одржана на 18 мај 2026 година Заменик министер за образование и наука Благодарам потпретседателе. Почитувани министри, почитувани пратеници, почитувани граѓани. Почитувана пратеничке ви благодарам за прашањето. Што се однесува до темата за насилството во училиштата секако дека не е тема само во последно време, но секогаш сме имале такви случаеви. Но за разлика од претходните случаи овој пат Министерство за образование и наука изрази подготвеност за да преземе конкретни мерки. Освен водичите кои што сме ги задолжиле основните и средните училишта и каде што има професионални екипи, каде што ќе учествуваат од разни сфери, ќе има претставници од институции како што е Центарот за социјална политика, од Министерство за внатрешни работи итн., каде што имаат должност да ги следат случувањата внатре во училиштата. Сме ги задолжиле преку закон во нивните годишни програми да имаат разни активности кои се однесуваат за зголемување и сензибилитетот на темите како што се активностите против насилството и да имаме теми за толеранција помеѓу учениците. Сега е дојдено времето кога само водичите и годишните програми не го даваат потребниот резултат. Значи дојде време каде што ќе имаме и законски измени каде ќе се бориме против оваа негативна појава која се појавува во основните и средните училишта, како што е булингот кај децата, насилството во училиштата и така натаму. ќе објаснам и од професионален аспект, бидејќи јас доаѓам од средно образование и сум работел 16 години во едно средно училиште во Скопје. Тоа што сум забележал е дека има една проблематика или дел од наставата која што не функционира, а тоа е дидактичен триаголник каде што се предвидува една соработка помеѓу наставниците, учениците и родителите. Колку ние и да ги регулираме со закон во случај ако го немаме потребниот ангажман на наставниците и на родителите и сите наши работи нема да донесат конкретен резултат. Имајќи го во превид ова и тоа што сме го забележале дека родителите не се доволно вклучени во образовниот систем ние ќе излеземе со законски предлог каде што секој ученик кој што ќе малтретира или ќе врши насилство и булинг врз друг и ако се пријави како проблематично дете, во тој случај родителот ќе биде казнет со 250 евра. Мислам дека ова е една мерка во целиот овој процес во кој ќе бидат вклучени и родителите. Овде нема да ги ставам сите родители во оваа тема бидејќи има и одлични ученици кои го покажуваат нивното воспитание и во основно и во средно училиште. Но има и такви кои што не се едуцирани. Има една изрека каде што се вели дека учениците... Мислам дека и родителите не работат многу со нив и со оваа законска мерка ние ќе ги вклучиме и родителите да работат што повеќе со нивните деца. Оваа мерка ќе влијае во намалување на бројот на пријавување на насилство во училиштата. Не велиме дека со оваа законска измена ќе и се стави крај на оваа проблематика. Ние ќе ги употребиме сите мерки и насилството во училиштата да биде во што помал број и да нема е вакви случаеви. Многу е вознемирувачки за нас како Министерство за образование и наука. Макар и еден случај да се случи каде што имавме еден случај во училиштето во Сингелиќ каде што имаше повредено дете. Нема да имаме компромис во оваа битка со цел за да се намали бројот на насилствата во основните и средните училишта. Ви благодарам.

Сите пратенички прашања