
Венко Филипче
ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Венко Филипче, поставено на 57-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 26 јуни 2025 година Пратеничкото прашање гласи: Почитуван претседател на Собранието, почитувани пратеници, почитуван претседател на Владата и министри, имам едно прашање до премиерот од областа на евроинтеграциите, евроинтегративниот пат на нашата земја. Ова прашање ќе го поставам во контекст на неколку актуелни случувања, актуелни работи. Прво, во контекст на актуелните случувања во Европарламентот изминатите денови. Понатаму, во контекст на поместувањата на центрите на моќ во рамки ан геостратегиските случки, посебно изминатата година. Понатаму, во контекст на времето, кое што одминува, Албанија и Црна Гора грабаат напред и последно во контекст н Одлуката на Соединетите Американски Држави од пред еден ден, да ја продолжат кризната состојба за земјите во Западен Балкан, затоа што сметаат дека постои ризик за нивната безбедност. И последно, потврдата на претседателот Трамп на изјавата на генералот Кејн дека Русија има територијални, можеби има територијални претензии и према други земји, освен Украина. Точно е дека многу сме направиле за Европската Унија, многу жртви сме дале, не ни било сеедно. Дали таа испорачала? Не, потфрлила, многу пати не разочарала и не блокирала од различни аспекти, меѓутоа, сметам дека во овој временски период кога е очигледно дека и Албанија, и Црна Гора одат напред, некои работи, а во контекст на геостратешките случки се сменети и во делот на Европската Унија. Почитуван премиер, тврдевте дека може да се смени нашата позиција во рамки на преговарачката рамка. Практично, ветувавте промена на преговарачката рамка. Има многу изјави во минатото кои што се во најмала рака контрадикторни, од изминатата година до сега. Прво дека е можна промена на преговарачката рамка, ќе бараме решение со новата Влада во Бугарија. Во јуни 2024 година. Во деветти месец. Уставни измени со одложено дејство, една од можните решенија. Во октомври. Преговарачката рамка може да се промени. Направивме многу за европските вредности, а добивме нула. Понатаму, предлог уставни измени во Собрание пред формирање Влада во Бугарија е наивно. Исто така, во октомври, беспредметно е сега да се праќа писмо до Европската Унија. Лага е дека сме барале промени на преговарачката рамка. Нашата позиција останува уставни измени со одложено дејство како гаранција дека ќе нема нови условувања. Ова во 11 месец, лани. И објаснет предлогот за уставни измени со одложено дејство. Има неколку работи кои што ги најавувате, меѓутоа, нема финале, нема завршница на тие предлози кои што ги давате, а во контекст на подобрување на нашата преговарачка позиција. Прво ова со одложеното дејство на уставните измени. Еве гледаме дека не се случи. Понатаму, најавивте писмено обраќање до целата Европската Унија, па се откажавте од тоа. Чекавте да се формира нова влада во Бугарија. Еве, се формираше, има средба во Хаг на Самитот во НАТО. Таму е бугарскиот премиер. Отиде претседателката, значи средба и таму нема да има. Последно, за Комисијата во Бугарија во која баравте да членуваат Македонците. И се добива впечаток дека сите овие барања треба да предизвикаат некаква сатисфакција кај граѓаните, дека нешто се прави и дека може да се направи, можеби да се разбуди и надеж, дека таа наша позиција во рамките на преговорите, може да се подобри, но ништо од тоа не се случува. Во 2022 година, ВМРО-ДПМНЕ одби заедничка работа со СДСМ за работните групи во Францускиот предлог и постои впечаток дека различни групации, различни политички партии, различни групи на граѓани и секако заинтересирани во огромен процент да нашата земја просперира на европскиот пат, различно го толкуваат и Францускиот предлог, целокупниот пакет на документи и преговарачката рамка. ВМРО-ДПМНЕ создаде хистерија во однос на тоа, меѓутоа сметам дека, сега на некој начин се удира тоа од глава. Ако внесеме три нови етнички заедници во Уставот, сметам дека ништо не губиме. Дека може само нашата позиција да зајакне со тоа што ќе ги отвориме поглавјата. Понатаму, историската комисија јасно и недвосмислено стои дека не е услов за напредокот на земјата, ниту може да влијае некако негативно на тој процес на преговори. Впрочем, со отворени Поглавја и внатре во европските институции, сметам дека нашата позиција е многу, многу посилна. Се поставува прашањето, дали е загрозен јазикот, идентитетот и ќе цитирам неколку документи кои што се дел и од Францускиот предлог, и од документи од Европската Унија, и заклучоци донесени тука во Собранието во 2022 година. Прв документ е заклучоците на ЕРУ за отворање на преговорите со Македонија и Албанија, без никакви услови за јазикот и идентитетот. Понатаму, самата преговарачка рамка каде македонскиот јазик е експлицитно наведен без никакви додавки, ѕвездички или фусноти, и потпишаниот Договор со ФРОНТЕКС на чист македонски јазик. Во европскиот парламент за прв пат има сериозен ризик да помине Извештај во кој што јазикот некако дополнително се означува. Ние направивме силна кампања во 2023 година и тогаш беше едностран напишан тој Извештај од тогашниот известувач за Македонија. Тоа беше бугарскиот европратеник Ќучук, кој што запревме. Се поставува прашањето, дали во оваа ситуација кога се поочигледно е, и не сме се соочиле досега со таква ситуација, дека сите пратенички групации од сите партии, можно е да застанат зад еден таков амандман. Дали не ни треба нас внатрешна организација и обединување по тоа прашање, за да прво утврдиме како и што и со што можеме утре да се соочиме на гласањето на пленарната седница, поради тоа што таква додавка пред македонскиот јазик и нација, оди спротивно на заклучоците кои што ова Собрание ги донело, а тоа е дека во ниту еден контекст, во ниту еден момент, ниту за јазикот, ниту за културните, ниту за историските одредници никој нема право да преговара. Неколку пати апелирав во различна форма, во различен временски период и одговарав на повиците, да има лидерска или било каква средба на парламентарни партии на сите поголеми партии, да разговараме за тоа што е национален консензус. За жал, нема одговор на тие апели. И еве сега гледаме со што се соочуваме. И тука ќе завршам и сакам да го конкретизирам овој дел во однос на прашањето. Господин премиер, сакам да ве прашам конкретно. Дали во временските рамки на овој мандат на Владата имате утврдено временски лимит до кога ќе се обидувате да изнајдете некаква промена на нашата преговарачка позиција или нема никаков временски лимит, односно целиот мандат временски на оваа Влада, може да помине во тоа што вие го велите, изнаоѓање на подобра преговарачка позиција. Благодарам.