Најважно
350 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема
ПРАШАЊЕ & ОДГОВОР

Битиќи праша за планираните задолжувања и пресметката на јавниот долг

Резиме

Пратеникот Фатмир Битиќи побара да се потврди или демантира неговата пресметка за потенцијален јавен и неплатен финансиски товар од околу 13,4 милијарди евра. Праша кои задолжувања се во подготовка, вклучително и дали ќе има ново задолжување за преостанатата отплата на еврообврзницата во јуни 2026 година, и дали Владата има план што не се сведува на нов заем за стар проблем.

Заменик-министерот за финансии рече дека заемот од 260 милиони евра е дел од планираното надворешно задолжување за 2026 година и дека постапката, во која биле добиени осум понуди, била транспарентна. Потврди дека преостанатата половина од еврообврзницата од 700 милиони евра ќе се сервисира во јуни 2026 година, но не одговори непосредно дали за тоа ќе следи нов заем, ниту поединечно ги потврди или демантира другите ставки од пресметката. Тој рече дека Владата внимателно управува со јавниот долг и посочи на просечен економски раст од околу 3,5% во последните шест квартали.

ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ

Фатмир Битиќи

ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Фатмир Битиќи, поставено на 103-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 28 мај 2026 година Пратеничкото прашање гласи: Секое едно задолжување е обврска преземена во има на граѓаните. Товар врз идните Буџети и тест за тоа дали власта ја разбира демократијата како очетност и кога Владата носи одлуки за стотици милиони евра а Собранието го третира како последна станица на веќе донесени одлуки. Тогаш не е проблемот само финансиски туку и демократски. И, затоа почитуван министер, заменик министер очекувам денес да добијам одговор од ваша страна со кој граѓани ќе може да ја погледнат вистината за должничката архитектура што се гради. Во таа архитектура вашата партија успеа да вгради нови 260 милиони евра, нето задолжување но, вашите амбиции за нови задолжувања за жал не завршуваат овде. Не кажавте овде во Собранието но на фејсбук напишавте дека оваа година за отплата на евро обврзницата од 700 милиони евра дека половина од оваа обврска веќе е платена а остатокот ќе биде сервисиран во јуни 2026 година. Без при тоа да откриете или пак да кажете како ќе објасните, дали Владата во јуни подготвува ново задолжување од околу 350 милиони евра за остатокот на евро обврзницата и на кој начин планира да се обезбеди тој износ. И, ова најавено задолжување од ваша страна треба да се гледа во целокупниот контекст на долгот. Во декември 2023 година јавниот долг беше околу 8,5 милијарди евра. Денес според бројките што ги дискутиравме во Собранието, долгот се движи на околу 10,8 милијарди евра без новиот заем од 260 милиони. Со него приближно 11,1 милијарда евра. Ако на тоа се додаде можната нова должничка епизода од 350 милиони евра во јуни. Јавниот долг би се движен кон 11,4 но тука сметам дека не завршува. Има информации дека Јавното претпријатие за државни патишта преговара за нови околу 300 милиони евра. Паралелно се споменуваат разговори за уште една милијарда задолжување со земја членка на НАТО. А, доспеаните и не платени обврски се движат околу 700 милиони евра кон стопанството. Дел од овие обврски можеби формално не се евидентираат како јавен долг според истата методологија но, економски тие се реален твар врз ликвидноста на компаниите, институциите и граѓаните. И, затоа пресметката што ја ставам пред јавноста и вас е следна: 10,8 милијарди евра постоечки јавен долг плус 260 милиони евра нов заем, плус можни 350 милиони во јуни, плус евентуално 300 милиони евра преку ЈПДП, плус една милијарда преку преговори со земја членка на НАТО, плус околу 700 милиони евра доспеани и не платени обврски во стопанството. И, тоа е потенцијален и јавен не платен финансиски товар од околу 13,4 милијарди евра. И, моето прашање е: Дали ја потврдувате или демантирате оваа пресметка. Кој од овие задолжувања се во подготовка. Затоа што, граѓаните имаат право да знаат дали Северна Македонија е длабоко навлезена во должничката спирала или Владата конечно има план што не се сведува на нов заем за стар проблем.

ОДГОВОР ОД ИНСТИТУЦИЈАТА

Министерство за финансии

О Д Г О В О Р на пратеничко прашање од пратеникот Фатмир Битиќи, поставено на 103-та седница на Собранието на Република Северна Македонија, одржана на 28 мај 2026 година Заменик министер за финансии Благодарам почитуван потпретседателе. Самата опозиција и самиот пратеник Битиќи ако сака расправа како што треба и она што го очекуваат да го слушнат од страна на власта, бевме спремни и се уште сме спремни да одговараме. Но, вие ја бојкотиравте Комисијата за финансирање и буџет минатата недела. Министерката беше тука, беше спремна да дојде да присуствува на седницата но, сепак претседател на Управен одбор на ЦЕФ каде што треба добро да се припреми за настанот на 22 јуни кој што би се случува во Скопје. Вие избравте да ја бојкотирате комисијата но, сепак имавме и пленарна седница каде што добро образложивме на кој начин и како ќе се трошат предвидените средства со заемот од 260 милиони евра. Како што и тогаш ви објаснив, така и сега. Ова задолжување беше во склоп на планираното со Буџетот за 2026 година, оној дел од надворешното задолжување кое што го планиравме, овој заем припаѓа во тој дел, јавноста беше добро запознаена. Од Владата бевме задолжени и Министерството во крајно транспарентна постапка до 300 милиони евра доби задолжение да Министерството распише постапка, таа постапка беше крајно транспарентна. Се добија осум понуди, на кои се избра најдобрата, најрелевантната и со најдобри пазарни податоци и поволности што ги нудеше финансискиот пазар во тој дел. И тоа може слободно да го проверите со заемите кои што беа земени од земјите во регионот, исто за финансирање на буџетските дефицити, наследените финансиски обврски и сепак за финансирање на капиталните инфраструктурни проекти. Да потсетам дека минатата година реализиравме отплата на еврообврзницата од 500 милиони евра, оваа година со отплата на еврообврзницата од 700 милиони евра и половина од оваа еврообврзница е веќе сервисирана, а половина ќе се сервисира во текот на јуни 2026 година. Или попластично, вкупно 9 милијарди евра пари, долгови по основ на главнина и камата на долг што оваа Влада има обврска да ги сервисира од 2026 до 2031 година. Управувањето со јавниот долг, особено кога веќе нивото е достигнато до оној психолошки момент од 60%, бара огромна внимателност, на што е посебно посветена оваа Влада, со цел да се зачува стабилноста во јавните финансии, а во услови кога треба да се финансира и развојот на државата. Што покажуваат бројките, може за тоа да разговараме за да дадеме една јасна слика што правиме кога зборуваме за јавниот долг. Во 2017 година јавниот долг изнесуваше 4,78 милијарди евра, кој во вториот квартал од 2024 година достигна 8,87 милијарди евра, што е двојно зголемување во време на владеењето на претходната Влада, каде што и вие бевте вицепремиер за економски прашања.

Она што сакам да укажам и да повторам дека во периодот од втората половина на 2024-та, до првиот квартал од оваа година, само за сервисирање на еврообврзниците се обезбедија 1,2 милијарди евра и ова е само главнина и само дел од обврските што достасаа. Дополнително на тоа се обврска по други основи за реализација на проекти и обврски на домашниот пазар. За мене важните средства што ги обезбедивме за проекти во општините во овој период и секако 250 милиони евра што ги позајмивме во економијата и кои сега се евидентираат во јавниот долг, но тие ќе се вратат во Буџетот. Најважно е дека со тој проект ќе имаме ефекти врз економскиот развој. Да потенцирам дека имаме многу внимателен пристап во управувањето со јавните финансии, со управувањето со јавниот долг и силно сме посветени на создавање на услови за остварување на повисоки и одржливи стапки на развој. Обидите ваши, предводени од Венко Филипче, да се создаде паника и да се пласираат неосновани тврдења за јавниот долг, се уште една потврда... Се извинувам што го спомнав. Можеби требаше да дојде, бидејќи тој излегуваше во јавноста често пати, ја пласираше таа теза, а во салава го нема, ќе беше дебатата уште по плодна доколку се појавеше. Но, сепак, го почитувам Деловникот и го прифаќам укажувањето од почитуваниот потпретседател. Важно е да се нагласи дека економските показатели ја демантираат тезата за нестабилност и задолжување без резултат. Спротивно на тоа оваа Влада во континуитет обезбедува реален економски раст и тоа се гледа, погледнете, во последните 6 квартали, просечниот раст на бруто домашниот производ, она по што треба да се мериме и да се споредуваме со останатите држави, а се потсмевате. Се потсмевате. Не знам зошто. Последните 6 квартали изнесува околу 3,5% што е јасен сигнал дека економијата се движи напред. Дека се зголемува економската активност и дека растот е надграден со инвестиции и фискална стабилност. Овој раст директно го објаснува и односот меѓу долгот и бруто домашниот производ, однос кој се стабилизира и се движи во насока на постепено намалување и покрај сите обврски кои државата мора да ги сервисира од претходните години. Видете ја бројката на процентот на јавниот долг во рамките на бруто домашниот производ и ќе ви стане јасно дека е понизок од таа психолошка граница од 60%. Тврдењата дека задолжувањата беа расипнички, свесно го игнорираат и фактот дека во 2025 и 2026 година доспеваат и обврски и други обврски за отплата. Но, она што сакам да го потенцирам во овој момент е дека за разлика од вашето владеење, нашето покажа економски од 3,5% во последните 6 квартали, а вие од 2017-та, заклучно со втор квартал од 2024 година двојно го зголемивте јавниот долг, а што понудивте на граѓаните. Економски раст од минорни 1,9% од БДП. И сега, зошто Република Македонија имала релативно висок, во споредба со геополитичките случувања и сите наследени проблеми од ваша страна, во споредба со останатите држави. Ве молам како позиција, веќе е време да си најдете друга тема за да бидете интересни на телевизиските екрани. Благодарам.

Сите пратенички прашања