Најважно
346 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема
ПРАШАЊЕ & ОДГОВОР

Мурати праша за застапеноста и јазичните права на заедниците

Резиме

Сали Мурати го праша министерот за односи меѓу заедниците што презело Министерството за следење на правичната и соодветната застапеност и за практичната примена на јазичните права, вклучително и турскиот јазик. Тој оцени дека застапеноста е незадоволителна и рече дека сè уште нема одговор на доставена анализа за употребата на турскиот јазик во општини.

Министерот одговори дека Министерството побарало информации од локалните власти, но дека две општини не доставиле соодветна документација. Рече дека одговорот ќе биде дополнет и структуриран и дека Министерството ќе почне периодично да ја следи практичната примена на јазиците на заедниците што ги исполнуваат законските услови. За застапеноста не наведе конкретни податоци или преземени мерки; посочи дека прашањата опфаќаат долгогодишни проблеми и дека за нивното решавање е потребно време.

ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ

Сали Мурати

ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Сали Мурати, поставено на 124-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 24 септември 2026 година Пратеничкото прашање гласи: Второто прашање ми е до министерот за односи со заедниците, почитуван министер Ферати. Со вашето назначување на министер за односи меѓу заедниците очекував сталожен, мудар настап. Јас многу сум работел со вашето Министерство, можете да проверете колку прашања сум поставил, бидејќи доаѓам од заедниците и сметам дека авангардното Министерство за нашите права е токму вашето Министерство. Јас сум од помалку бројната заедница и јасни насоки за надминување на катастрофалната состојба на заедницата во која вашиот претходник го остави ова Министерство во состојба на нетранспарентност и популистичко работење, селективна распределба на средствата. Имам пратеничко прашање дека од 36 грантови што се поделени, 29 поделени на својата заедница, по еден на турската и албанската заедница. Тоа не е транспарентно, тоа нема владеење на правото и правната сигурност на граѓаните. И самите признавте во јавноста дека е тоа така, пратеничкото прашање јас сум го поставил тогаш. На пример, вашиот претходник, јас сум учествувал на сите организации на мојата заедница што славиме, ниту еднаш нема присуствувано и на албанските прослави и на турските прослави и така натака. Се случи мобинг врз вработените, повеќе да кажеме вашето Министерство се бавеше со глобални политики, наместо да си решава проблемите на заедниците и така натака. Очекував за овие два месеци доволно време да ја видам вашата агенда, кај се движите вака, особено бев многу разочаран од вашата, пред неколку дена имавте една емисија, на прашањето како се оценувате вака и со претходниот и сегашниот министер не дадовте точен одговор. Ова Министерство според нас се афирмира и реафирмира со новиот министер пред вас, претходниот министер фактички и се гледаат резултатите. Уште посериозно е со кој, да кажам вака, покажува целосно, за вашиот претходник и во текот на два месеци во вашиот мандат, Министерството не забележува ниту една конкретна активност, вие имате три столбови на вашата активност, една е заштита на јазичните права на заедниците, второто е во врска правичната и соодветна застапеност. Замислете овдека деноноќно ние збориме за правична соодветна застапеност, еве каде е Уставот, темели на уставниот поредок е токму правичната застапеност, не е вистина дека нема закон. Уставот е над Законот, вие мора да ја применувате правичната застапеност и катастрофални се резултатите од правичната и соодветна застапеност. Немате, јас не сум слушнал, еве година и пол, две и пол години вашето Министерство, претходниот и сега да иницирате некоја постапка на катастрофалната состојба за застапеноста. Само за ваше потсетување, во ова Собрание сме избрале 220 избрани и именувани функционери, високи функционери, ниту еден од мојата турска заедница нема. Е како сме еднакви ние? Па не може така, не може да има подобри кадри од нашата заедница. Јас се обидувам вака, еве тука пратениците знаат зошто сте вие понов министер, јас се обидував, ова во доменот на нашиот демократски Устав. Зошто нашиот демократски Устав ни ги воздигнува нашите права. Јас не сум вака, ама за правото сум добар познавач на правото. И жално е во практичната примена или неприменување на принцип на соодветна и правична застапеност и сакам во интерес на времето. Страшно, што конкретно презедовте во текот на два месеца во вашиот мандат во однос на следење и примената на Уставниот амандман 6 за правична и соодветна застапеност на заедниците во органите на Државната управа и јавната управа. Дали располагате со ажурирани податоци во вашиот мандат. Овој мандат на Владата дека јас имам податоци дека состојбата е катастрофална, извештаите од Правобранителство, работам во таа проблематика, цел живот сум го посветил за правата на помалку бројните заедници и дали сте ја известиле Владата за констатираните непочитувања на овие уставни права и јазичните права. Вам сум ви доставил една анализа од 60 страници пред години и пол дена за примената на турскиот јазик на локално ниво на 12 општини. Ден денеска немам одговор, наместо вие да ја работите таа анализа, јас морам како пратеник со месеци, 60 страници анализа, не сум добивал. Што конкретно презедовте во однос на почитувањето и практичната примена на јазичните права на заедниците. Тоа е Уставот, во членот 7 пишува, тоа е второто прашање.

ОДГОВОР ОД ИНСТИТУЦИЈАТА

Министерство за односи меѓу заедниците

О Д Г О В О Р на пратеничко прашање од пратеникот Сали Мурати, поставено на 124-та седница на Собранието на Република Северна Македонија, одржана на 24 септември 2026 година Добро, благодарам претседателе. Почитуван пратеник ви благодарам за поставеното прашање, во подготовка на документите околу вашите прашања кои што ги поставивте бидејќи се повеќе три прашања доставени или три дилеми и меѓу нив имаше и неколку сугестии кои што ценам дека се многу позитивни и ќе ги имаме во предвид. Значи, цениме дека, ве цениме вас според кариерата особено околу законодавството и уставниот суд. И мислиме дека во текот на поставувањето на вашите прашања мислам дека ги акумулирајте проблеми кои што се 25 годишни и не ми изгледаше многу коректно за 2 месеци да барате такви движења околу меѓу етничките односи. Знаете дека градењето на меѓу етничките односи не се прави за кратко време. Тоа треба да се гради со долгогодишен период. Имавме проекти со реконструирање на министерството. И почнувајќи со внатрешните работници кои што беа вработени и на создавање на нов сектор. Ова се направи, бидејќи требаше да се модернизира министерството и да сме во чекор со времето и со измените кои што доаѓаат и како препорака од Европската Унија. Овие измени не беа многу лесни, јас проверив дека во Министерството за односи меѓу заедниците овие измени за систематизација има едно време и траева околу 8 месеци. Каде што имаше потреба да се изготви документацијата, но ние постигнавме ова да го направиме во текот на 30 дена и целта е секој вработен и член во нашето министерство да биде во функција на министерството и да помага во министерството. Мислам со ова реконструкција ќе внесеме уште повеќе нови кадри каде што ќе го свежат квалитетот во министерството и заедно да дејствуваме. Околу хаосот кој што бил, но можеби порано имало такво нешто, но мене како министер не ми следува да коментирам такво нешто бидејќи можам да погрешно да се подразбирам и во текот на иницијата јас не сум цитирал некој од документите кој што ги спомна новинарот не јас лично. Јас изразив мое мислење на индивидуален аспект туку на концептуален аспект. Работата која што е направена не ми се допаѓање без разлика на етникум или верска припадност. И околу внатрешното усогласување бидејќи знаете дека таму има многу заедници и работата со етничките заедници не е лесна. И затоа од говорницата на Собранието треба да биде многу внимателен и може погрешно да се разберам и да не правам нешто да згрешам јазичен или професионален начин. Некој може да импутира нешто и затоа сакам да се поврзувам со вашето прашање. Вие поставивте прашање за практичната примена на турскиот јазик, Центар Жупа, Пласница, Маврово и Ростуша Василево, Карбинци и Конче. Исто така во другото прашање го опфативте Гостивар, Чаир, Кичево. Нашето министерство бидејќи периодичната база за практична примена бидејќи тоа е секојдневна работа. Немаме таква директна дата база, ние дејствуваме како министерство и поставивме барања за информации до локалната власт. И локалната власт ни даде неколку одговори. Само 2 општини не доставуваат соодветна документација за да може да биде подготвен одговорот затоа што го поставиле само за администрација. Три прости прашања кои што вие ги поставивте, се толку. Мислам дека уште малку треба да се додаде како документација, но ќе се подготви и на структуирана форма. И затоа ви благодарам, бидејќи ќе ми служи тоа како, ние како министерство од сега понатаму да продолжиме на периодичен начин да го мериме практичното спроведување на етничките задници. Каде што во определени општини го исполнуваат услови за да бидат официјален јазик и мислам дека за неколку месеци ќе имаме и редовни информации во овој правец. Не само за Турскиот јазик туку и за другите етнички заедници кои го исполнуваат законскиот услов. Благодарам.

Сите пратенички прашања