
Амар Мециновиќ
ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Амар Мециновиќ, поставено на 57-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 26 јуни 2025 година Пратеничкото прашање гласи: Моето прво прашање е кон Министерството за енергетика затоа што денеска слушнавме некои информации дека зависноста на Македонија ќе се намалува од увоз и дека ќе имаме се поголем извоз, но тоа одговара на некои идни времиња и во овој момент тоа не е така. Напротив Македонија е една од најзависните земји во поглед на енергетиката и затоа се поставува природно ова прашање затоа што гледаме дека сега има повторно ситуации во светските трендови за енергенси, затоа што како да влагаме повторно во понесигурно време на конфликти и агресии посебно на Блискиот Исток кој се закануваат со куп ситуации. Во тешките времиња, во овие времиња, тешките времиња ги осеќаат најмногу обичните луѓе, тие претставуваат предизвик за вистинските државници, но и вистинска можност за приватниот интерес во енергетската, во енергетскиот ресор. И сега се чини како нашата Влада да не е во онаа втора категорија на државници кои се соочуваат со предизвиците на времињата, туку во онаа трета, а тоа е на приватниот интерес за кои овие времиња се возбудувачки и отвораат простор за приватен интерес. Меѓу другото, го поставувам ова прашање затоа што сакам да ви честитам среќен роденден, една година од постоење на Министерството за енергетика, нека ви е среќен роденденот, посебно затоа што се појавивте во едно многу сензитивно време, во 2021- ва година пост Ковид имавме криза со енергенсите, потоа се деси Украина, сега имаме ескалација на конфликти и вие се појавивте како во совршено време. Значи во однос, да, не викнавте на роденден, ама и тоа на таков ресор кој прв пат има раководство, а тоа се, вие се појавувате во одлично време кога навистина на Македонија и треба визија за ресор во енергетиката, но во Шекспировиот Цезар има еден цитат од Брут кој вели, има плима во човековите работи и таа треба да се фати затоа што таа носи кон фантастични работи и ако се промаши, цел живот ќе го поминеме во плитките води. И тоа е тој цитат се користи како иронија, затоа што некогаш историските прилики ако не се употребат вистински, се злоупотребат, тие можат да донесат до трагедија и смрт како во случајот на Брут, така излезе со Министерството за енергетика затоа што секој следен пат кога поставувам прашања, се пострашни се приликите. Првично, секој пат кога сте тука имаме инциденти или хаварија во електро енергетскиот систем и позагрижувачки прилики во однос на финансиските средства на нашите државни капацитети. Да направиме рекапитулација, минатиот пат, пред да направиме рекапитулација моментално имавте протести затоа што сакате да овозможите на Дошница две мали хидро електрани да се отворат и да се уништи еден од најубавите делови во Македонија, кој повторно би дискутирале за државен, ама не да дискутираме ако и на вашите пријатели или спонзори како и да е. Но, рекапитулација за претходниот пат беше дека имавте крах на електро енергетскиот систем на 18-ти мај, потоа два три дена подоцна повторно немаше струја во неколку градови, во тој момент ни рековте дека повторно е регионален контекст. Дека потрошувачката била, понудата била поголема од потрошувачката во регионален контекст, дека стално има континентални трендови, регионални трендови, но никогаш не е навистина посочен прстот таму каде што треба да биде, а тоа е во раководењето на нашите енергетски капацитети, но овој пат сега имаме нова хаварија.
Тоа е во РЕК Битола која за прв пат во историјата затоа што сте пионери и нели среќен во роденден, за прв пат во историјата освен што АД ЕСМ има загуба, за прв пат во историјата имаме три блока во РЕК Битола не работеа и беа вон функција 6 дена затоа што првично рековте дека има технички проблем и дека се има случено пожар на кабелот на команда на мониторинг системот за Генераторот 2. На други индикатори и други информации од случката велат дека потоа и ова е многу скандалозна, ако е навистина така како што фигурира, тоа е дека вработени во РЕК Битола кои се административни работници биле принудени да учествуваат во чистење на РЕК Битола од прашина и пепел кој предизвикал инцидент, а не кабелот. Тоа драматично затоа што прво е повредување на работничките права. Второ е драматично затоа што пред малку време доби тендер фирма од 2 и пол милиони евра за да ги врши тие дејности, фирма која нема историја на вршење на тие дејности е формирана два месеци пред да се добие тој тендер со РЕК Битола и трето е скандалозно затоа што очигледно дека системите кои треба да бидат заштита од тие хаварии очигледно дека заради корупцијата или не можат да се стават во функција конечно и понатаму продолжуваат да се уништуваат. Се чини дека хаваријата во Блок 2 е сега најновиот инцидент и ако ги видиме инцидентите во последниот период тоа ни наговестува дека ќе имаме следни инциденти во електро енергетскиот систем. Втората работа е во однос на финансиите. Минатиот пат кога бевте тука спомнавме некои финансии дека, заклучно со третиот квартал според Министерството за финансии долгот на АД ЕСМ бил 165 милиони евра. Сега после првиот квартал тој долг е 183 милиони 563 илјади евра. Значи зголемен е за над 20 милиони и од како ги имавме тие пратенички прашања до сега имате задолжување на финансиски пазар кај банки уште 30 милиони евра. Да сумираме, дали планирате да го продадете и овој дел од државните енергетски капацитети на приватни компании, дали е тоа поентата, дали се води државниот енергетски систем кон крах за да се оправда неговата приватизација и дали можеби повторно ЕВН ќе биде повторно тој кој ќе ја добие зделката, вака интуитивно.