
Дијана Тоска
ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Дијана Тоска, поставено на 59-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 9 јули 2025 година Пратеничкото прашање гласи: Почитуван министер, потпирајќи се на официјалните податоци во Министерството кое што вие го водите, имајќи во предвид дека културата е една од најзначајните столбови на соживотот и рамноправноста на граѓаните ан Република Северна Македонија, дозволете ми да го поставам ова прашање, кое што го допира мултиетничкиот карактер на оваа држава. Годишната програма на Министерството за култура за 2025 година е дискриминирачка и елиминирање на културата на Албанците, на систематички начин со бројки кои што не оставаат простор за интерпретации. Да кажеме некои од нив. Од 245 проекти за меѓународно претставување, само 22 се за Албанците. Од 40 милиони денари, тие земаат 3,5, помалку од 9%. Во виртуалната уметност, Македонците имаат 120 проекти со 13 милиони денари, Албанците само 16 проекти со 1,2 милиони денари. Во издавања, Македонците имаат 320 наслови, 39,5 милиони денари, додека Албанците 60 наслови само со 6,6 милиони денари. Во музика, Македонците зимаат 152 проекти со 52 милиони денари, додека Албанците само 35 проекти со 7,5 милиони денари. Во манифестации и фестивали Македонците имаат 13 проекти, додека Албанците само 7 проекти со 16,5 милиони денари. Во културна инфраструктура нема ниту една инвестиција, како што е Ансамблот на галерија на уметностите во Гостивар и за наследството. Надвор од државата ниту еден Албанец не е именуван, од 12 напредувања во Министерството само двајца Албанци и тоа од втора рака. Во театарот имаме скратување на буџетот на 12 милиони денари, додека на Скопското Кале или Универзитетот на Плаошник имаат неколку милиони зголемување. Но, тоа што е уште по скандалозно е тоа што неспособноста на претставниците на Албанците во Владата, поточно функционерите на ВЛЕН, за да влијаат и минимално на овие политики кои што се дискриминирачки. Додека албанските уметници се маргинализирани во културата и во културните фондови, партиските милитанти на ВЛЕН добиваат проекти од фондовите кои што требаше да бидат доделени за културата. Случајот на Абдул Ганиу, директор на Попова Шапка, каде што добива 420 илјади денари и именувањето на Сарана Адеми, партиски службеник од Демократското движење, 6 во Министерството за животна средина се именуваа како член на Комисијата за музика. Значи ова е само конфликт на интереси и клиентелизмот кој што е опфатен во овој сектор. Моето прашање јасно и политичко ќе биде вака, како вие министре го оправдувате ова дискриминирање кон Албанците каде што се една третина од жителите во земјава, но не добиваат ни 12% од фондовите за култура. Дали ќе прифатите дека ова не е политичка култура, но намерна стратегија за да бидат во спротивно со Уставот, Охридскиот договор и со секој стандард на рамноправност. И дали вие ќе земете одговорност за оваа неправда или ќе почнете да се криете под институциите. До ден денеска немаше ниту едно објаснување за оваа колективна неправда.