Најважно
351 вести · 24 ч.
Берово 6°
Најважно
Локални вестиДемокритика
Редакција: Македонија.мкИспрати тема

Мени на Македонија.мк

Редакција:Македонија.мкНационални и локални вести
Испрати тема
ПРАШАЊЕ & ОДГОВОР

Министерката нема да го повлече предлог-законот за високо образование

Резиме

Пратеничката Бисера Костадиновска Стојчевска праша дали предлог-законот за високо образование ги зема предвид различните профили студенти, дали ги решава проблемите со вработувањето на младите и квалитетот на дипломите и дали министерката ќе го повлече предлогот. Таа пренесе критики дека законот може да ја ограничи универзитетската автономија и да ги зголеми влијанието на Владата и Министерството.

Министерката одговори дека законот ги подобрува студентските права и е заснован на европски и светски стандарди. Ги отфрли критиките за автономијата и критериумите, наведе дека во изработката учествувале околу 60 професори и посочи дека се одржуваат јавни расправи со универзитетите. Рече дека нема да го повлече предлог-законот.

ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ

Бисера Костадиновска Стојчевска

ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Бисера Костадиновска Стојчевска, поставено на 85-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 18 февруари 2026 година Пратеничкото прашање гласи: Почитувана министерке, сите се согласуваме дека квалитетот во високото образование мора да биде највисок приоритет не само на надлежниот министер и на Владата. Туку и на сите вклучени во тој степен на образование. И затоа секое законско решение кој го регулира високото образование мора да редовно да се осовременува, но тој процес мора да ги вклучува сите чинители да се сослушаат сите страни. Од како беше објавен на ЕНЕР предлог Законот за високо образование, реакциите не стигнуваат. Дозволете ми да прочитам неколку од нив. Закон за високо образование, борба меѓу Универзитетска автономија и политички агенди. Создавањето на нов настан на научен кадар ќе стане екстремно тешко и практично невозможно. Усвојувањето на овој закон би донело далеку сежни последици односно старомодни неатрактивни и тесно специјални наставни програми кои не содејствуваат со реалноста и потребите на пазарот на трудот во земјата и светот. Европските искуства се прилично јасни, силните универзитети се градат врз реална институционална самоуправа, стабилно финансирање и доверба во академската заедница, а не врз централизирана контрола и административни механизми. Автономијата не е формула во закон туку начин на функционирање на системот. Повторно менување на телата и процедурите без да се решат суштинските проблеми ризикуваме да добиеме уште една нормативна реформа без реален ефект врз квалитетот. Наместо стабилен академски развој системот повторно се враќа во состојба на нормативна транзиција. Системот е за студентот, а не студентот за системот. Ако студентот не почувствува разлика реформата не успеала. Фамозниот ха индекс не е дефинирано ни за кој ха се работи иако го има и во вебом сајемс копус гугл сколар, а при тоа независи од самиот професор туку од бројот на цитирање во рамки на една база. На слободен избор на оние кои пишуваат. Законот премногу се фокусира на процедура, а не доволно на суштинските проблеми. Не доволно финансирање на научно истражувања, политизација на универзитетите, одливот на млади кадри и слабата поврзаност меѓу образованието и пазарот на трудот. Без реална поддршка за научно истражувачката работа и подобрување на статусот на професорите и соработниците секоја законска промена може да остане реформа на хартија. Во предложениот закон зборот Влада се споменува 30 пати, зборот министерство 42 пати, министер 44 пати. Се разбира во сите примери станува збор за моќ што им се дава на овие именки да одлучуваат за прашањата за кои во нормалниот свет одлучува академската заедница. Владата и министерот назначуваат членови на националниот совет на агенција за квалитет на одбор и комисии. Одлучуваат за Буџети, одобруваат вработувања, статути на факултети, датуми на конкурси, испити, се мешаат каде што треба и не треба, прават се возможни големи и мали нешта. Автономијата на универзитетот што беше тоа. После овие коментари, министерке дали сметате дека овој предлог навистина ги опфаќа сите профили кои студираат на нашите високо образовни институции. Дали суштински се решаваат проблемите со тоа што се скратуваат можностите на младите да останат да работат на некоја високо образовна институција. Дали сметате дека предлог Законот не дискриминира. Дали сте подготвени да ги сослушате сите страни. Дали сметате дека Законот за високо образование треба да се донесе до сила, со инает, а повторно да останат можностите за диплома на секое ќоше.

Дали сметате дека со вака поставени нешта во високото образование нема да се продлабочи проблемот со неквалитетни дипломи. До дипломски магистерски, докторски кој што одамна се навлезени во општеството. И тие се тие кои против кој всушност се бориме. На крај, моето прашање до вас е, дали ќе го повлечете овој предлог Закон и дали ќе пристапите кон изработка на нов предлог Закон? Благодарам.

ОДГОВОР ОД ИНСТИТУЦИЈАТА

Министерство за образование и наука

О Д Г О В О Р на пратеничко прашање од пратеникот Бисера Костадиновска Стојчевска, поставено на 85-та седница на Собранието на Република Северна Македонија, одржана на 18 февруари 2026 година Благодарам почитуван потпретседателе. Почитувана пратеничке, да свесна сум дека Законот за високо образование предизвика одредени реакции за кои не можеме да кажеме дека се генерализирани и дека доаѓаат од мноштвото на заинтересираните, а тоа се студентите и универзитетскиот наставно научен кадар. Да, имам прочитано некој од забелешките, јас ве молам да не ми замерите. Но, сметам дека вашето излагање беше претседателе генерализирано проследено со флоскули кои сте ги прочитале од оние кои што пишуваат негативно за Законот. Законот е граден врз стандарди кој владеат во европската заедница, владеат и во светот. Прво би почнала со студентите, овој Закон ги подобрува правата на студентите па наместо една година мандат ние на пример им даваме две годни мандат во сите тела на универзитетите, факултетите што тие со задоволство го примаат. На студентите за прв пат во оваа земја им даваме предност на најдобрите, оние што ќе се вратат од завршени студии на стоте најдобри универзитети во светот, оние кои се добитници на инженерски прстен и на 10-те најдобри студенти на универзитетите. Тоа е долгогодишно нивно барање, а сигурна сум и на вашата партија која се залага за квалитет. Бидејќи кажавте и јас верувам дека вие искрено сметате дека се залагате за квалитет. Одредивме одредена сума за демонстраторите која сметаме дека ќе биде достојна за работата што ќе ја работат и дозволивме вработување на студенти на проекти. Го слушав и пресот на вашиот претседател и ќе кажам дека или го излажале или вие не сте го слушале добро, не сте го читале добро Законот затоа што наведениот член 13 зборува за автономија, за чување на автономија, а не за мешање на државата. Она што е многу интересно во јавноста и вие го спомнавте се критериумите и ха индексот. Претпоставувам сосема сте свесна дека знам дека во трите бази се одредува ха индексот. Го оставив за дебата за да се договориме како тоа треба да биде. Обвинувањата дека критериумите кои се поставени во Законот не се релевантни затоа што би ја поткренале видливоста на професорите во научната и во академската фела не се точни, тие критериуми се користат секаде во светот па ќе ги користиме и ние, при тоа верувам мислите на трудовите од списанијата со им пакт фактор. Верувам дека вас лично не ве засега и тоа и не правиме закон за поединци, правиме закон за сите други. Законот овозможува интернационализација, значи вмрежување, спомнати се двојни заеднички дипломи кои до сега ги немаше. Сега стануваат обврска, поврзување на академскиот кадар се со цел академскиот кадар да стане повидлив секаде, вклучувајќи ги институциите во кои што работат. Во однос на тоа дека Законот е донесен на нетранспарентен начин, јас ќе повторам дека во изработката на Законот учествуваат околу 60-тина професори и како што веќе е објавено на веб страницата на Министерството, а се информирани и универзитетите и се согласила денес сум на јавна расправа на Мајка Тереза, на 20.02 во Климент Охридски каде што ќе биде и Апостол Павле, на 23-ти на УКИМ, на 24-ти на УГД Штип, на 25-ти во ДУТ. Вчера имав разговор и дискусија со претставниците на приватните универзитети во Република Македонија и за сега расправата одлично ни оди. Не нема да го повлечам Законот. ќе се обидам да ви објаснам дека е за добробит на сите.

Сите пратенички прашања