
Даниела Николова
ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ од пратеникот Даниела Николова, поставено на 102-та седница на Собранието на Република Северна Македонија одржана на 18 мај 2026 година Пратеничкото прашање гласи: Второто прашање е до министерката за образование односно во оваа ситуација до заменик министерот за образование и се однесување на Законот за високо образование. Почитуван заменик министер, Законот за високо образование не е обичен технички или административен акт што може да се менува од денес за утре во зависност од дневно политичките договори или коалициските преговори. Тој е системски закон кој што директно ја засега иднината на илјадници студенти, универзитетски професори и целиот висок образовен и научно истражувачки систем во државата. Токму затоа јавноста со право очекува јасност, доследност и аргументираност во ставовите во Министерството што го водите вие и министерката. Со месеци јавно на телевизиски настапи, на јавни дебати, на средби со академската заедница, па дури и од оваа собраниска говорница министерката тврдеше дека така наречениот ха индекс е неопходен и единствено релевантна алатка за подигање на квалитетот на високото образование. На истата оваа говорница на пратеничко прашање што лично и го поставив категорично одговори дека ха индексот мора да биде дел од законот и дека без него не може да се зборува за сериозна реформа. Не само што го бранеше тој став, туку со него влегуваше и во остри расправи со универзитетските професори на јавните расправи за универзитетите убедувајќи ги дека ха индексот е нужно решение и дека мора да остане на ова законско решение. Стигна до таму дури и да дава лични квалификации навреди кон колеги од академска заедница и зошто денес јавноста е збунета. Затоа што од еднаш гледаме соопштенија од партијата ВЛЕН, изјава на Изет Меџити во која јасно се наведува дека е постигнат договор Законот за високо образование да помине, но без ха индекс, и според таа изјава ха индексот нема да биде дел од Законот, а договорот бил дел од пошироките коалициски преговори. И тука се запрашува целат стручна јавност со што ја убеди Изет Меџити министерката, па и вас дека ха индексот не треба да биде дел од законот. Како е можно кога човек не е дел од академската заедница кој не учествувал на јавните расправи со професорите, кој не соочувал со стручни аргументи да успее да ве убеди во спротивното од она што со месеци го браневте како единствено исправно решение. Дали Изет Меџити располага со научни аргументи што не и беа познати на академската јавност. Дали поседува анализа што ја немаше ниту стручната јавност, ниту работната група. Или пак станува збор за чист политички договор во кој што образованието повторно стана средство за коалициски пазарења како што впрочем и само знаете да правите. Дополнително загрижува фактот што целиот процес на подготовка на Законот е обвиткан со контрадикторни информации. Прво слушнавме дека Законот е готов, потоа дека се доработува. Потоа се усогласува со коалициските партнери, потоа дека се вградуваат забелешките и сега кој знае во која фаза е не сакам ниту да ве прашам. Но наместо јасност и доверба целиот процес произведе само сомнеж. Особено загрижува што дел од лицата кои беа претставени како членови на работната група и како експерти што учествувале во подготовката на законот, а и самата министерка ги наведе во одговорот на моето писмено пратеничко прашање јавно почнаа да се оградуваат од текстот и од начинот на кој што се водел процесот. И тоа отвара сериозно и легитимно прашање. Кој всушност го пишува Законот за високо образование и по чија директива тој се менува. Дополнително се создава впечаток дека јавните расправи на универзитетите биле повеќе формалност отколку суштински дијалог. Останува сомнежот дека за целиот процес не стои академски консензус, туку политичко пазарење и коалициски договори. А образованието не смее да биде жртва на такви калкулации. Почитуван заменик министер, со оглед дека постојано се тврдеше во телевизиски настапи, јавни расправи и од ова собраниска говорница дека икс индексот е неопходен и клучна алатка за подобрување на квалитетот на високото образование жестоко го браневте сега сакам да ми објасните со кои аргументи ве убеди Изет Меџити и соопштението на ВЛЕН дека ха индексот нема да биде дел од Законот за високото образование и со кои конкретни аргументи и анализа располага Меџити за да се откажете од ставот кој што до вчера...