
Сали Мурати
До: Претседателот на Собранието на Република Северна Македонија
Почитуван Претседател на Собранието,
Согласно член 72 од Уставот на Република Северна Македонија, член 15 од Законот за Пратениците и членовите 38 и 39 од Деловникот на Собранието, го поставувам следното пратеничко прашање до Министерството за здравство на Република Северна Македонија:
ПРАТЕНИЧКО ПРАШАЊЕ за спроведувањето на Законот за биомедицинско потпомогнато оплодување и Правилникот за БПО Граѓани на Република Северна Македонија ќе известија за сериозни практични и финансиски пречки во остварувањето на правото на биомедицинско потпомогнато оплодување (БПО), гарантирано со Законот за биомедицинско потпомогнато оплодување (Сл. весник бр. 37/2008 и измени) и Правилникот за БПО (Сл. весник бр. 5/2024). Покренатите прашања укажуваат на можна несразмерност меѓу законски утврдените права и нивната практична достапност за семејствата со послаб имотен статус. Со оглед на уставните обврски на државата за заштита на семејството (член 40) и слободата на одлучување за раѓање деца (член 41), барам Министерството за здравство да достави официјални одговори на следните прашања:
I. ЗА ПОКРИЕНОСТА НА ТРОШОЦИТЕ ОД СТРАНА НА ФЗО 1. Колку инекции за хормонска стимулација на јајце-клетки се покриени со средства на Фондот за здравствено осигурување (ФЗО) во рамките на една одобрена постапка за БПО и дали оваа количина ги покрива вкупно потребните инекции за стандарден протокол за стимулација?
2. Колкав е вкупниот просечен трошок за целата постапка за БПО на осигуреникот (вклучувајќи ги лековите, услугите и материјалите кои паѓаат надвор од Протоколот на ФЗО), согласно со официјалните евиденции на ФЗО и на овластените здравствени установи?
3. Дали ФЗО врши мониторинг на вкупните реални трошоци за БПО кои паѓаат на товар на осигурениците, и доколку да, кои се последните достапни официјални бројки?
II. ЗА ЦЕНИТЕ НА ДОНОРСКИ ЈАЈЦЕ-КЛЕТКИ 4. Колку изнесува цената на донорска јајце-клетка во овластените приватни здравствени установи со кои ФЗО има склучено договор за спроведување на БПО, и дали постои регулаторен механизам за контрола на тие цени?
5. Дали Министерството е запознаено со разликата помеѓу набавната цена на донорски јајце-клетки во странство и крајната цена по која ги наплаќаат овластените приватни установи во Македонија? Доколку да, кои мерки се преземени или се планираат за регулирање на оваа ценовна разлика?
6. Дали постои можност или постојат планови за воспоставување државна банка на донорски гамети (јајце-клетки и сперма) при јавна здравствена установа, со цел обезбедување достапни цени за сиромашните семејства?
III. ЗА БРОЈОТ И ЕВИДЕНЦИЈАТА НА БПО ПОСТАПКИ 7. Колку БПО постапки биле спроведени на товар на ФЗО во последните три години (2022, 2023, 2024), и колку од нив резултирале со живородено дете? 8. Дали во Македонија постои национален регистар за следење на БПО постапки, резултати и трошоци? Доколку не, дали постојат планови за негово воспоставување?
IV. ЗА АДМИНИСТРАТИВНИТЕ ПРЕЧКИ И РОКОВИТЕ 9. Дали Министерството располага со податоци за случаи во кои на осигурениците им истекол рокот за искористување на одобреното БПО (6 месеци) поради доцнење на лекарски термини во јавните здравствени установи? Ако да, колку такви случаи биле евидентирани? 10. Дали се разгледуваат мерки за воведување приоритетни лекарски термини за осигуреници во активна постапка за БПО, со цел спречување на истекување на законски рокови?
V. ЗА ПРИСТАПОТ И ОГРАНИЧУВАЊАТА 11. Колку осигуреници биле одбиени за БПО поради постоење претходен пород во тековна или поранешна брачна/вонбрачна заедница, во последните три години? 12. Дали Министерството ги следи случаите на граѓани кои поради финансиски причини се принудени да бараат БПО во странство? Ако да, каков е трендот?
Барам детален и прецизен писмен одговор во рок предвиден со Деловникот на Собранието.
Напоменувам дека ова прашање е поставено со цел оценка на ефективноста на постојниот правен оквир за БПО и согласноста со уставните обврски на државата. Добиените одговори ќе бидат земени предвид при понатамошните законодавни активности на пратеникот.
Скопје, 26.05.2026
Сали Муратии Пратеник од пратеничката група на Европскиот фронт во Собранието на Република Северна Македонија